युक्रेन आणि रशिया यांच्यातील संघर्षाने आता एक नवे आणि गंभीर वळण घेतले आहे. युक्रेनकडून रशियाच्या अंतर्गत भागातील तेल शुद्धीकरण संकुले आणि साठवणूक केंद्रांवर सातत्याने होत असलेल्या ड्रोन हल्ल्यांमुळे रशियाच्या तेल निर्यातीला धक्का बसला आहे. ताज्या अहवालानुसार, रशियाची तेल निर्यात करण्याची एकूण क्षमता आता चाळीस टक्क्यांनी घटली असून ती पूर्णपणे ठप्प होण्याच्या मार्गावर आहे. या भीषण परिस्थितीमुळे जागतिक ऊर्जा बाजारपेठेत कमालीची अस्थिरता आणि अनिश्चितता निर्माण झाली असून, रशियावर अभूतपूर्व आर्थिक दबाव वाढला आहे.
या हल्ल्यांचे स्वरूप अत्यंत नियोजित असून ते प्रामुख्याने रशियातील सर्वात महत्त्वाच्या बंदरांवर आणि तेल साठवणूक तसेच वाहतूक सुविधेच्या पायाभूत ढाचावर करण्यात आले आहेत. बाल्टिक समुद्र किनाऱ्यावरील रशियाची प्रमुख व्यापारी बंदरे आणि काळ्या समुद्रातील मोक्याची तेल केंद्रे यांना या हल्ल्यात प्रचंड नुकसान सोसावे लागले आहे. विशेषतः जगातील सर्वात लांब समजल्या जाणाऱ्या ‘द्रुझ्बा’ या तेलवाहिनीचेही नुकसान झाले आहे. या वाहिनीद्वारे युरोपातील अनेक देशांना होणारा तेल पुरवठा आता पूर्णपणे विस्कळीत झाला असून, रशियाची संपूर्ण पुरवठा साखळी कोलमडून पडली आहे.
या गंभीर संकटामुळे दररोज सुमारे दोन दशलक्ष पिंपे इतकी तेल निर्यात प्रभावित झाली आहे. रशियाच्या आधुनिक इतिहासातील हा आतापर्यंतचा सर्वात जास्त चिंताजनक तेल पुरवठा अडथळा मानला जात आहे. निर्यातीचे मार्ग बंद झाल्यामुळे आणि बंदरांवरील यंत्रणा निकामी झाल्यामुळे शेकडो अजस्त्र मालवाहू जहाजे बंदरांच्या बाहेर समुद्रात अडकून पडली आहेत. यामुळे केवळ रशियाचेच नव्हे, तर रशियाकडून तेल आयात करणाऱ्या अनेक देशांच्या वाहतूक व्यवस्थेत अडथळे निर्माण झाले आहेत.
युक्रेनने रशियाच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर जाणीवपूर्वक आणि सातत्याने दबाव कायम ठेवण्याची रणनीती अवलंबली आहे. रशियाचा युद्धाचा खर्च ज्या तेल उत्पन्नावर अवलंबून आहे, त्या आर्थिक स्रोतांनाच थेट लक्ष्य करण्याचा युक्रेनचा प्रयत्न यशस्वी होताना दिसत आहे. तेल साठे, बंदरे आणि अद्ययावत वाहतूक प्रणाली उद्ध्वस्त झाल्यामुळे रशियाला आता आपला तेल व्यापार सुरू ठेवण्यासाठी अत्यंत महागड्या आणि अवघड अशा पर्यायी मार्गांचा शोध घ्यावा लागत आहे, ज्यामुळे त्यांच्या तिजोरीवर अतिरिक्त भार पडत आहे.
दरम्यान, मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती आधीच गगनाला भिडल्या असताना, रशियाला बसलेला हा तडाखा अत्यंत क्लेशदायक ठरत आहे. तेल हा रशियाच्या अर्थव्यवस्थेचा मुख्य आधारस्तंभ असल्याने, या घडामोडींचा रशियाच्या राष्ट्रीय उत्पन्नावर आणि जनजीवनावर दीर्घकालीन आणि विपरित परिणाम होण्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. जागतिक स्तरावर इंधनाचे दर आणखी वाढण्याची भीती निर्माण झाल्याने अनेक राष्ट्रांनी या परिस्थितीवर चिंता व्यक्त केली आहे.