दिनांक ११ सप्टेंबर दिनविशेष – बैलपोळा व वृषभोत्सव
🏆 आजचे विशेष दिन
आज दिनांक ११ सप्टेंबर रोजी कोणतीही खात्रीशीर जागतिक किंवा आंतरराष्ट्रीय दिन म्हणून मान्यता प्राप्त अधिकृत नोंद उपलब्ध नाही.
राष्ट्रीय वन शहीद दिन (National Forest Martyrs Day): हा दिवस भारतात दरवर्षी दिनांक ११ सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो. निसर्गाचे संतुलन राखणारे जंगल, वन्यजीव आणि अमूल्य नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे रक्षण करताना आपल्या प्राणांची आहुती देणाऱ्या शूर वन कर्मचाऱ्यांच्या व रक्षकांच्या त्यागाला आदरांजली वाहण्यासाठी हा दिवस घोषित करण्यात आला आहे. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने सन २०१३ मध्ये या दिवसाची अधिकृत घोषणा केली होती. दिनांक ११ सप्टेंबर १७३० रोजी राजस्थानमधील खेजर्ली येथे विश्नोई समाजातील ३६३ पेक्षा जास्त लोकांनी पवित्र ‘खेजडी’ वृक्षांचे रक्षण करण्यासाठी आपल्या प्राणांचे बलिदान दिले होते, याच घटनेच्या स्मरणार्थ हा दिवस निवडण्यात आला आहे.
आज दिनांक ११ सप्टेंबर रोजी विशेषतः महाराष्ट्र राज्यापुरता मर्यादित असलेला कोणताही स्वतंत्र अधिकृत शासकीय विशेष दिन म्हणून नोंद उपलब्ध नाही. (बैलपोळा हा सण ‘आज विशेष’ विभागात समाविष्ट केला आहे).
🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक ११ सप्टेंबर १८९५ रोजी महाराष्ट्रातील रायगड जिल्ह्यातील गागोदे बुद्रुक या गावी महान गांधीवादी तत्त्वज्ञ, समाजसुधारक आणि स्वातंत्र्यसैनिक आचार्य विनोबा भावे यांचा जन्म झाला. त्यांनी भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्यात सक्रिय सहभाग घेतला आणि महात्मा गांधींनी त्यांची देशातील पहिले ‘वैयक्तिक सत्याग्रही’ म्हणून निवड केली होती.
🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक ११ सप्टेंबर १८९३ रोजी अमेरिकेतील शिकागो येथे आयोजित ‘जागतिक सर्वधर्म परिषदेत’ स्वामी विवेकानंदांनी भारताचे प्रतिनिधित्व करत आपले जगप्रसिद्ध भाषण दिले होते. त्यांच्या “अमेरिकेतील माझ्या बंधू आणि भगिनींनो” या सुरुवातीच्या शब्दांनी संपूर्ण सभागृह टाळ्यांच्या कडकडाटाने दुमदुमले होते. या भाषणामुळे भारतीय संस्कृती आणि हिंदू तत्त्वज्ञानाला जागतिक पातळीवर अभूतपूर्व प्रतिष्ठा मिळाली.
दिनांक ११ सप्टेंबर १९०६ रोजी दक्षिण आफ्रिकेतील जोहान्सबर्ग येथील एम्पायर थिएटरमध्ये जमलेल्या हजारो भारतीयांच्या सभेत महात्मा गांधींनी अन्यायी ‘आशियाई नोंदणी कायद्या’विरुद्ध (Black Act) शांततापूर्ण विरोधाची म्हणजेच ‘सत्याग्रह’ आंदोलनाची अधिकृतपणे पहिली ठिणगी टाकली होती.
🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना
दिनांक ११ सप्टेंबर २००१ रोजी अल-कायदा या अतिरेकी संघटनेच्या दहशतवाद्यांनी अमेरिकेतील चार प्रवासी विमानांचे अपहरण करून न्यूयॉर्कमधील ‘वर्ल्ड ट्रेड सेंटर’च्या जुळ्या मनोऱ्यावर (Twin Towers) आणि व्हर्जिनिया येथील ‘पेंटागॉन’ लष्करी मुख्यालयावर आत्मघाती हल्ले चढवले. या भीषण हल्ल्यामध्ये जवळजवळ ३,००० निष्पाप नागरिकांचा मृत्यू झाला होता, ज्यामुळे जागतिक राजकारण आणि सुरक्षेचे समीकरण पूर्णपणे बदलून गेले.
🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान
आज दिनांक ११ सप्टेंबर रोजी इतिहासात लागलेल्या कोणत्याही वैज्ञानिक शोधाची किंवा पेटंटची खात्रीशीर ऐतिहासिक नोंद उपलब्ध नाही.
🎂 जयंती
🪔 स्मृतिदिन
🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती
📖 विशेष उल्लेख
स्वामी विवेकानंदांचे शिकागो परिषदेतील ऐतिहासिक भाषण (दिनांक ११ सप्टेंबर १८९३): दिनांक ११ सप्टेंबर हा दिवस भारताच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक इतिहासात सुवर्ण अक्षरांनी लिहिला गेला आहे. सन १८९३ मध्ये याच दिवशी अमेरिकेतील शिकागो येथील ‘जागतिक धर्म परिषदेत’ स्वामी विवेकानंदांनी पहिल्यांदा सनातन हिंदू धर्माचा आवाज जागतिक मंचावर बुलंद केला. तत्कालीन पाश्चात्त्य जगताला भारताविषयी अत्यंत पूर्वग्रहदूषित आणि मागासलेले विचार होते. मात्र, स्वामीजींनी भाषणाची सुरुवात “अमेरिकेतील माझ्या बंधू आणि भगिनींनो” (Sisters and brothers of America) या शब्दांनी करताच पाश्चात्त्य प्रेक्षक थक्क झाले आणि दोन मिनिटांहून अधिक काळ सभागृहात टाळ्यांचा कडकडाट सुरू राहिला.
आपल्या भाषणात त्यांनी केवळ हिंदू धर्माचे श्रेष्ठत्वच मांडले नाही, तर सर्व धर्मांचे अंतिम उद्दिष्ट एकच असून ते वेगवेगळ्या नद्या समुद्राला मिळण्यासारखे आहे, हा वैश्विक सहिष्णुतेचा संदेश दिला.
या ऐतिहासिक भाषणामुळे भारताची प्रतिमा जागतिक स्तरावर एका ज्ञानी आणि आध्यात्मिक गुरुच्या रूपात स्थापित झाली.
💡 आणखी थोडं
सन १७३० मधील दिनांक ११ सप्टेंबर रोजी राजस्थानच्या खेजर्ली गावात झाडे वाचवण्यासाठी अमृता देवी बिश्नोई यांच्या नेतृत्वाखाली तब्बल ३६३ लोकांनी झाडांना मिठी मारून स्वतःचे प्राण दिले होते. याच ऐतिहासिक आणि अतुलनीय बलिदानापासून प्रेरणा घेऊन पुढे सन १९७३ मध्ये भारतात प्रसिद्ध ‘चिपको आंदोलन’ (Chipko Movement) सुरू झाले होते.
आचार्य विनोबा भावे यांनी सुरू केलेल्या कोणत्या ऐतिहासिक चळवळीने हिंसाचाराविना केवळ हृदयपरिवर्तनातून भारतातील लाखो भूमिहीन गरिबांना जमिनीचे मालक बनवले?
स्वामी विवेकानंदांनी शिकागो परिषदेत मांडलेला सर्वसमावेशकतेचा आणि बंधुभावाचा संदेश आजही किती महत्त्वाचा वाटतो? तुमचे मत कमेंटमध्ये नक्की सांगा.
