दिनांक ३ सप्टेंबर दिनविशेष – जागतिक गगनचुंबी इमारत दिन

दिनविशेष

दिनांक ३ सप्टेंबर दिनविशेष: जागतिक गगनचुंबी इमारत दिन

गुरुवार · इतिहासातील आजचा दिवस

🌍 आज विशेष: भाद्रपद कृष्ण सप्तमी (काही पंचांगानुसार उदय तिथी). आज दिनांक ३ सप्टेंबर २०२६ रोजी कोणताही प्रमुख हिंदू किंवा मराठी सण, व्रत किंवा उत्सव अधिकृतपणे नाही. (काही पंचांगानुसार श्रीकृष्ण जन्माष्टमीची पूर्वतयारी किंवा व्रत उद्या असणार आहे, तरी आज कोणताही मुख्य सण नाही.)

२महाराष्ट्र घटना २भारत घटना २जग घटना १शोध/तंत्रज्ञान ३जयंती १स्मृतिदिन

🏆 आजचे विशेष दिन

🌍 जागतिक दिन

जागतिक गगनचुंबी इमारत दिन (World Skyscraper Day): दरवर्षी दिनांक ३ सप्टेंबर रोजी ‘जागतिक गगनचुंबी इमारत दिन’ साजरा केला जातो. आधुनिक गगनचुंबी इमारतींचे जनक मानले जाणारे अमेरिकन वास्तुविशारद ‘लुई एच. सुलिव्हन’ यांच्या जन्मदिनी (दिनांक ३ सप्टेंबर १८५६) हा दिवस साजरा केला जातो. मानवाने स्थापत्य अभियांत्रिकी आणि वास्तुकलेत मिळवलेल्या गगनभरारीचा गौरव करणे हा यामागचा उद्देश आहे.

🇮🇳 राष्ट्रीय दिन

आजच्या दिवशी असा दिन नोंदवलेला नाही.

🚩 महाराष्ट्र दिन

आजच्या दिवशी असा दिन नोंदवलेला नाही.

🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना

१९४२

सातारा जिल्ह्यातील तासगाव मोर्चा यशस्वी

भारत छोडो आंदोलनादरम्यान सातारा जिल्ह्यातील तासगाव येथील ऐतिहासिक मोर्चा दिनांक ३ सप्टेंबर १९४२ रोजी अत्यंत यशस्वी ठरला. रामभाऊ नलावडे, बापू कचरे आणि अन्य नेत्यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा मोर्चा काढण्यात आला होता, ज्याने महाराष्ट्रात ब्रिटिश सत्तेला हादरवून सोडले आणि क्रांतीची ज्वाला अधिक पेटवली.

२००६

खैरलांजीतील घटनेची पहिली साखळी

भंडारा जिल्ह्यातील खैरलांजी या गावात दिनांक ३ सप्टेंबर २००६ रोजी जातीय द्वेषातून भैयालाल भोतमांगे यांच्या नातलगांवर झालेल्या हल्ल्यातून खैरलांजी प्रकरणाची दुःखद सुरुवात झाली. या अत्यंत दुर्दैवी आणि संतापजनक घटनेने महाराष्ट्रातील सामाजिक समतेच्या चळवळीला आणि मानवाधिकार रक्षणाला नवीन संवेदनशील वळण दिले.

🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना

१९३९

भारताचा दुसऱ्या महायुद्धात सहभाग जाहीर

पोलंडवर जर्मनीने हल्ला केल्यानंतर दिनांक ३ सप्टेंबर १९३९ रोजी दुसऱ्या महायुद्धाची सुरुवात झाली. याच दिवशी भारताचे तत्कालीन ब्रिटिश व्हाईसरॉय लॉर्ड लिनलिथगो यांनी भारतीय नेत्यांशी आणि विधिमंडळाशी कोणतीही चर्चा न करता, ‘भारत हा जर्मनीविरुद्ध युद्धाचा भाग आहे’ अशी एकतर्फी घोषणा केली. याविरोधात देशभरात प्रचंड संताप व्यक्त झाला आणि काँग्रेसच्या प्रांतीय मंत्रिमंडळांनी राजीनामे दिले.

१९१६

अ‍ॅनी बेझंट यांच्याकडून ‘होमरूल लीग’ची स्थापना

थोर नेत्या आणि समाजसुधारक श्रीमती अ‍ॅनी बेझंट यांनी दिनांक ३ सप्टेंबर १९१६ रोजी मद्रास येथे ‘होमरूल लीग’ची (स्वराज्य संघ) अधिकृत स्थापना केली. लोकमान्य टिळकांनी महाराष्ट्रात सुरू केलेल्या आंदोलनाशी साधर्म्य साधत, या लीगने भारतभर स्वशासनाची मागणी लावून धरली आणि जनमानसात राष्ट्रीयत्वाची भावना प्रज्वलित केली.

🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना

३०१

सॅन मरीनो या जगातील सर्वात जुन्या प्रजासत्ताकाची स्थापना

जगातील सर्वात जुने आणि आजही अस्तित्वात असलेले प्रजासत्ताक राष्ट्र ‘सॅन मरीनो’ याची स्थापना दिनांक ३ सप्टेंबर ३०१ रोजी झाली. हे राष्ट्र इटलीने वेढलेले असूनही आजही स्वतंत्र प्रजासत्ताक म्हणून ओळखले जाते.

१७८३

पॅरिसचा करार (Treaty of Paris)

ग्रेट ब्रिटन आणि युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका यांच्यात दिनांक ३ सप्टेंबर १७८३ रोजी ‘पॅरिसचा करार’ स्वाक्षरित झाला. या करारामुळे अमेरिकन स्वातंत्र्ययुद्धाची अधिकृत सांगता झाली आणि ब्रिटनने अमेरिकेचे सार्वभौमत्व मान्य केले.

🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान

१८८५

पोलादी सांगाडा आधारित गगनचुंबी इमारत तंत्रज्ञान (सह्याद्री मराठी वाहिनी Insurance Building, Chicago)

👤 विल्यम लेबेरॉन जेनी (William LeBaron Jenney) आणि लुई सुलिव्हन

दिनांक ३ सप्टेंबर १८५६ रोजी जन्मलेल्या लुई सुलिव्हन आणि त्यांचे सहकारी विल्यम जेनी यांनी पहिल्यांदा पारंपारिक दगडी भिंतींऐवजी अंतर्गत पोलादी सांगाड्याचा (Steel frame) वापर करून १० मजली इमारत बांधण्याचे तंत्रज्ञान विकसित केले. याचे बांधकाम १८८५ मध्ये पूर्ण झाले.

🌍 परिणाम: या शोधामुळे शहरांमधील मर्यादित जागेचा वापर करून हवेत उंच इमारती बांधणे शक्य झाले, ज्याने आधुनिक नागरीकरणाचा संपूर्ण चेहरामोहरा बदलून टाकला.

🎂 जयंती

गिरीश बापट १९५० – २०२३

📍 जन्मस्थळतळेगाव दाभाडे, पुणे, महाराष्ट्र

👨‍👩‍👧 कुटुंबपुण्याच्या एका सामान्य मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्म झाला.

📝 परिचय पुणे शहर आणि महाराष्ट्राच्या राजकारणातील ज्येष्ठ भाजप नेते, कामगार नेते आणि माजी खासदार.

⭐ योगदान पुणे महानगरपालिकेत नगरसेवक ते महाराष्ट्राचे कॅबिनेट मंत्री आणि पुण्याचे खासदार अशी त्यांची दीर्घ राजकीय कारकीर्द राहिली. त्यांनी पुण्याच्या विकासात आणि कामगार चळवळीत मोठे योगदान दिले.

🤔 रंजक माहिती पुण्याच्या राजकारणात ते ‘बापट भाऊ’ म्हणून प्रचंड लोकप्रिय होते. ते त्यांच्या साध्या राहणीमानासाठी आणि थेट जनसंपर्कासाठी ओळखले जात.

पंत महाराज बाळेकुंद्री १८५५ – १९०५

📍 जन्मस्थळबाळेकुंद्री, बेळगाव

👨‍👩‍👧 कुटुंबधार्मिक आणि सुशिक्षित ब्राह्मण घराणे.

📝 परिचय महाराष्ट्र व कर्नाटकातील दत्त संप्रदायाचे एक अत्यंत आदरणीय आध्यात्मिक गुरु आणि संत.

⭐ योगदान त्यांनी भक्ती आणि अद्वैत तत्त्वज्ञानाचा प्रसार केला आणि ‘दत्त प्रेमलहरी’ नावाचे सुप्रसिद्ध भजनांचे संकलन लिहिले.

🤔 रंजक माहिती बेळगावमध्ये त्यांनी अनेक वर्षे गणिताचे शिक्षक म्हणून नोकरी केली होती आणि अध्यापन करतानाही त्यांचे मन विरक्त असे.

पंडित किशन महाराज १९२३ – २००८

📍 जन्मस्थळकबीरचौरा, वाराणसी, उत्तर प्रदेश

👨‍👩‍👧 कुटुंबबनारस घराण्यातील एका विख्यात संगीत कुटुंबात जन्म.

📝 परिचय बनारस घराण्याचे भारतीय शास्त्रीय संगीतातील अद्वितीय आणि दिग्गज तबला वादक.

⭐ योगदान पद्मविभूषण आणि संगीत नाटक अकादमी पुरस्काराने सन्मानित. त्यांनी भारतीय शास्त्रीय संगीतात तबल्याला केवळ साथीचे वाद्य न ठेवता स्वतंत्र मैफिलीचे वाद्य म्हणून जागतिक प्रतिष्ठा मिळवून दिली.

🤔 रंजक माहिती ते केवळ उत्कृष्ट तबला वादकच नव्हते, तर ते मूर्तिकला आणि चित्रकलेतही अत्यंत निपुण होते.

🪔 स्मृतिदिन

अनंत हरी गद्रे तथा ‘समतानंद’ १८९० – १९६७

📍 जन्मस्थळमहाराष्ट्र

🎯 क्षेत्रसमाजसुधारणा, पत्रकारिता, संपादन

👨‍👩‍👧 कुटुंब समाजसुधारक विचारांचे मराठी कुटुंब.

📝 परिचय पत्रकार, संपादक, नाटककार आणि जातीयता निर्मूलनासाठी आयुष्य वेचणारे थोर समाजसुधारक.

⭐ योगदान त्यांनी ‘मौज’ आणि ‘निर्भीड’ ही प्रसिद्ध साप्ताहिके सुरू केली. त्या काळात त्यांनी जातीयता संपवण्यासाठी अत्यंत धाडसाने ‘सहभोजन’ (Inter-dining) उपक्रम राबवून समाजजागृती केली.

🤔 रंजक माहिती त्यांच्या समाजोपयोगी आणि समतेच्या धडाडीच्या कार्यामुळेच त्यांना जनतेने ‘समतानंद’ ही पदवी बहाल केली होती.

🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती

साक्षी मलिक जन्म: स्त्रोत सापडला नाही

📍 जन्मस्थळमोखरा गाव, रोहतक जिल्हा, हरियाणा

🎯 क्षेत्रक्रीडा (फ्रीस्टाईल कुस्ती)

👨‍👩‍👧 कुटुंब वडील सुखबीर हे दिल्ली ट्रान्सपोर्ट कॉर्पोरेशनमध्ये नोकरीला होते आणि आई सुदेश अंगणवाडी सेविका होती.

📝 परिचय भारताची अग्रगण्य महिला कुस्तीपटू जिने ऑलिम्पिकमध्ये पदक जिंकून इतिहास रचला.

⭐ विशेष कामगिरी २०१६ च्या रिओ ऑलिम्पिकमध्ये तिने ५८ किलो गटात कांस्य पदक जिंकले आणि ती ऑलिम्पिक पदक जिंकणारी भारताची पहिली महिला कुस्तीपटू बनली.

🤔 रंजक माहिती हरियाणा सारख्या पुरुषप्रधान राज्यातून येत, समाजाचा मोठा विरोध पत्करून तिने वयाच्या १२ व्या वर्षापासून कुस्ती खेळण्यास सुरवात केली होती.

📖 विशेष उल्लेख

दिनांक ३ सप्टेंबर १९३९ हा दिवस भारताच्या आधुनिक राजकीय इतिहासाला एक वेगळी कलाटणी देणारा ठरला. या दिवशी युरोपमध्ये दुसऱ्या महायुद्धाची ठिणगी पडली आणि ब्रिटिश पंतप्रधान नेव्हिल चेंबरलेन यांनी जर्मनीविरुद्ध युद्ध पुकारले. मात्र, भारतात असलेले व्हाईसरॉय लॉर्ड लिनलिथगो यांनी एकाधिकारशाहीचा वापर करत, कोणत्याही भारतीय राजकीय नेत्याचा किंवा विधानसभेचा सल्ला न घेता, ‘हिंदुस्थान जर्मनीविरुद्ध युद्धात सामील झाला आहे’ अशी एकतर्फी घोषणा केली.

या निर्णयाने भारतातील राष्ट्रीय भावना तीव्रतेने दुखावली गेली. तत्कालीन भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने या हुकूमशाही प्रवृत्तीचा कडाडून विरोध केला. काँग्रेसचे नेते पंडित जवाहरलाल नेहरू आणि मौलाना आझाद यांनी स्पष्ट भूमिका घेतली की, जोपर्यंत ब्रिटन भारताला पूर्ण स्वातंत्र्याची हमी देत नाही, तोपर्यंत भारत लोकशाहीच्या नावाखाली लढल्या जाणाऱ्या या युद्धात ब्रिटिशांना सहकार्य करणार नाही.

परिणामी, प्रांतांमधील काँग्रेसच्या सर्व ८ मंत्रिमंडळांनी निषेध म्हणून राजीनामे दिले, ज्यामुळे ब्रिटिश सत्तेची कोंडी झाली. हीच पार्श्वभूमी पुढे १९४२ च्या ‘भारत छोडो आंदोलना’ची आणि पर्यायाने भारताच्या अंतिम स्वातंत्र्याची पायाभरणी ठरली.

💡 आणखी थोडं

💡 तुम्हाला माहिती आहे का?

जगातील पहिली गगनचुंबी इमारत म्हणून ओळखली जाणारी शिकागो येथील ‘होम इन्शुरन्स बिल्डिंग’ (१८८५ मध्ये बांधलेली) केवळ १० मजली होती आणि तिची उंची फक्त १३८ फूट होती! आज गगनचुंबी इमारतीचा दर्जा मिळवण्यासाठी कोणत्याही इमारतीला किमान ४० मजले असणे अनिवार्य मानले जाते.

❓ आजचा प्रश्न

जर ब्रिटिश व्हाईसरॉयने दिनांक ३ सप्टेंबर १९३९ रोजी भारतीय नेत्यांशी चर्चा करून सहमतीने युद्धात सहभागी करून घेतले असते, तर भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याचा इतिहास वेगळा राहिला असता का? तुमचे काय मत आहे?

💬 तुमचे मत

तुम्हाला आजच्या दिनविशेषमधील कोणती माहिती सर्वात जास्त आवडली? आम्हाला कमेंट करून नक्की सांगा!