ब्रम्होसने सुसज्ज जहाज नौदलात दाखल

भारतीय नौदलाच्या सामर्थ्यात मोलाची भर घालणारी आधुनिक स्टेल्थ फ्रिगेट आयएनएस दूनागिरी कोलकाता येथील गार्डन रीच शिपबिल्डर्स येथे प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांच्या उपस्थितीत अधिकृतरित्या भारतीय नौदलाच्या ताफ्यात दाखल झाली. त्याच सोहळ्यात आयएनएस आंग्रे आणि आयएनएस संशोधक या दोन जहाजांचेही एकत्र लोकार्पण करण्यात आले — नौदलाच्या इतिहासात हा ऐतिहासिक त्रि-लोकार्पण सोहळा ठरला.

6,600
टन — युद्धनौकेचे एकूण वजन
75%+
स्वदेशी साहित्याचा वापर
200+
एमएसएमई उद्योगांचे योगदान
3
जहाजे एकत्र नौदलात दाखल

ब्रह्मोस आणि बराक — दुहेरी मारक क्षमता

‘प्रोजेक्ट-सतरा ए’ अंतर्गत बांधण्यात आलेली आयएनएस दूनागिरी ही पाचवी स्टेल्थ फ्रिगेट आहे. शत्रूच्या रडार यंत्रणेला चकवा देण्यात सक्षम असलेल्या या युद्धनौकेवर जगातील सर्वात वेगवान सुपरसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र — ब्रह्मोस — तैनात करण्यात आले आहे. हे क्षेपणास्त्र हवेतून तसेच समुद्राच्या पृष्ठभागावरून शत्रूवर अचूक मारा करण्यास सक्षम आहे.

हवाई सुरक्षेसाठी बराक-८ मध्यम पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्र यंत्रणेचा वापर करण्यात आला आहे. यामुळे शत्रूची विमाने आणि येणारी क्षेपणास्त्रे हवेतच निकामी करणे शक्य होते. याशिवाय ७६ मिलीमीटरची मुख्य तोफ, पाणबुडीविरोधी रॉकेट लाँचर्स आणि टॉरपेडो यंत्रणाही या युद्धनौकेवर बसवण्यात आली आहे.

  • ब्रह्मोस सुपरसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र — हवा व पृष्ठभाग दोन्ही लक्ष्य
  • बराक-८ मध्यम पल्ल्याची हवाई सुरक्षा यंत्रणा
  • ७६ मिमी मुख्य तोफ व टॉरपेडो यंत्रणा
  • CODAG डिझेल व गॅस संयुक्त ऊर्जा प्रणाली

आत्मनिर्भर भारत — स्वदेशी निर्मितीचा अभिमान

आयएनएस दूनागिरीच्या बांधणीत पंच्याहत्तर टक्क्यांहून अधिक भारतीय साहित्य वापरण्यात आले आहे. नौदलाच्या वॉरशिप डिझाईन ब्युरोने या युद्धनौकेचे संपूर्ण आरेखन तयार केले असून देशातील दोनशेहून अधिक सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योगांनी (एमएसएमई) बांधणीत महत्त्वाचे योगदान दिले आहे.

प्रधानमंत्री मोदी यांनी या कामगिरीचे कौतुक करताना सांगितले की भारत आता केवळ संरक्षण साहित्याचा खरेदीदार राहिला नसून, तो स्वतः एक सक्षम उत्पादक देश बनत आहे आणि जागतिक पातळीवर निर्णायक भूमिका बजावू लागला आहे.

“ज्या देशाची सागरी शक्ती बलशाली असते, त्याचा जागतिक व्यापार आणि आर्थिक प्रभाव देखील तितकाच प्रभावी असतो.”
— नरेंद्र मोदी, प्रधानमंत्री, भारत

ऐतिहासिक त्रि-लोकार्पण सोहळा

कोलकाता येथील श्यामा प्रसाद मुखर्जी बंदरावर आयोजित या सोहळ्यात नौदलाच्या इतिहासात पहिल्यांदाच तीन वेगवेगळ्या क्षमतांच्या जहाजांचे एकत्र लोकार्पण करण्यात आले.

  • आयएनएस दूनागिरी — स्टेल्थ फ्रिगेट, ब्रह्मोस व बराक-८ सज्ज
  • आयएनएस आंग्रे — शत्रू पाणबुड्यांचा शोध घेणारी युद्धनौका
  • आयएनएस संशोधक — प्रगत जलविज्ञान सर्वेक्षण जहाज (जागतिक जलविज्ञान दिनी दाखल)
हे माहीत आहे का?
ब्रह्मोस क्षेपणास्त्र म्हणजे काय?
ब्रह्मोस हे भारत आणि रशिया यांच्या संयुक्त उपक्रमातून विकसित झालेले जगातील सर्वात वेगवान सुपरसोनिक क्रूझ क्षेपणास्त्र आहे. ‘ब्रह्म’ (ब्रह्मपुत्रा नदी) आणि ‘मोस’ (मॉस्कवा नदी) यांच्या नावांवरून या क्षेपणास्त्राला ब्रह्मोस हे नाव देण्यात आले आहे. ते ध्वनीपेक्षा सुमारे तीन पट वेगाने (मॅक ३) प्रवास करते आणि जमीन, जल व हवा — तिन्ही ठिकाणाहून डागता येते. भारतीय नौदल, हवाई दल आणि लष्कर तिघेही ब्रह्मोसचा वापर करतात.
संपादकीय दृष्टिकोन
सागरी सामर्थ्य — केवळ प्रतीकात्मक नाही
आयएनएस दूनागिरीचा नौदलात समावेश हा भारताच्या सागरी धोरणातील एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. हिंद महासागरात चीनची वाढती उपस्थिती आणि त्याचवेळी पाकिस्तानशी असलेल्या तणावपूर्ण संबंधांच्या पार्श्वभूमीवर, अशा स्टेल्थ फ्रिगेट्सचा समावेश भारताच्या प्रतिकारशक्तीला नवी धार देतो. ‘प्रोजेक्ट-सतरा ए’ मालिकेतील पाचवे जहाज म्हणून दूनागिरीचे आगमन हे ‘आत्मनिर्भर भारत’ उपक्रमाच्या संरक्षण क्षेत्रातील यशाचेही द्योतक आहे. मात्र ७५% स्वदेशी साहित्याचा दावा पडताळण्यासाठी पुरवठा साखळीचे स्वतंत्र ऑडिट होणे आवश्यक आहे — विशेषत: इंजिन प्रणाली आणि इलेक्ट्रॉनिक युद्ध साधने यांच्याबाबतीत. सागरी बांधणीतील एमएसएमई सहभाग हे खरे बळ आहे, कारण त्यातून स्थानिक कौशल्य विकास आणि दीर्घकालीन पुरवठा स्वावलंबन शक्य होते.
बातमी मिळवा
ई-मेलवर WhatsApp वर
10,650 वेळा पाहिलं