आरोग्य क्षेत्रात नवा कायदा लागू

महाराष्ट्र सरकारने जुना ‘नर्सिंग होम ॲक्ट’ रद्द करून त्याजागी ‘महाराष्ट्र वैद्यकीय आस्थापना कायदा’ लागू केला आहे. आपत्कालीन रुग्णांवर सुवर्ण तासात मोफत उपचार बंधनकारक करण्यासह नियमभंगास पाच लाखांपर्यंत दंडाची तरतूद या कायद्यात आहे.
₹10K
नियमभंगासाठी किमान दंड
₹5L
गंभीर उल्लंघनासाठी कमाल दंड
जुना कायदा रद्द, नवीन सर्वसमावेशक नियमावली
महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील आरोग्य सेवेच्या रचनेत आमूलाग्र बदल करण्याचा निर्णय घेतला असून वर्षानुवर्षे सुरू असलेला जुना ‘महाराष्ट्र शुश्रूषागृह नोंदणी कायदा’ पूर्णपणे रद्द करण्यात आला आहे. त्याऐवजी ‘महाराष्ट्र वैद्यकीय आस्थापना कायदा’ हा कडक आणि सर्वसमावेशक स्वरूपाचा कायदा अंमलात आणला जाणार असून, मुंबईसह संपूर्ण राज्यात या नव्या नियमांची अंमलबजावणी तातडीने सुरू करण्याचे आदेश वैद्यकीय विभागाने जारी केले आहेत. या बदलामुळे राज्यातील खाजगी आणि स्वायत्त आरोग्य संस्थांच्या कामकाजावर अधिक कडक नियंत्रण ठेवणे प्रशासनाला शक्य होणार आहे.
सुवर्ण तासातील मोफत उपचार आणि दंडाची तरतूद
आपत्कालीन प्रसंगात किंवा अपघातानंतरच्या पहिल्या तासात रुग्णालयात येणाऱ्या प्रत्येक रुग्णावर तातडीने मोफत प्राथमिक उपचार करणे आता सर्व रुग्णालयांना बंधनकारक करण्यात आले आहे. पैशांची चणचण किंवा कोणत्याही तांत्रिक कारणास्तव रुग्णालयांना अपघातग्रस्ताला उपचार नाकारता येणार नाहीत. नियमांचा पहिला भंग झाल्यास किमान दहा हजार रुपयांपासून दंड आकारला जाईल, तर निष्काळजीपणा किंवा आर्थिक फसवणूक गंभीर स्वरूपाची असल्यास हा दंड पाच लाख रुपयांपर्यंत वाढवण्याचा अधिकार प्राधिकरणाला देण्यात आला आहे.
सर्व वैद्यकीय पद्धती आणि विनानोंदणी संस्थांवर कारवाई
हा नवा कायदा केवळ आधुनिक वैद्यकशास्त्रापुरता मर्यादित नसून ॲलोपॅथी, आयुर्वेद, होमिओपॅथी, युनानी, सिद्ध, योग आणि निसर्गोपचार या सर्व पद्धतींनुसार उपचार करणाऱ्या संस्थांना या कायद्याचे पालन करावे लागेल. राज्यात अनधिकृतपणे सुरू असलेल्या वैद्यकीय आस्थापनांवर आणि बोगस डॉक्टरांवर कायद्याचा बडगा उगारण्यात येणार असून, सर्व लहान-मोठ्या वैद्यकीय केंद्रांना आपली नोंदणी अद्ययावत करणे बंधनकारक राहील.
खाजगी रुग्णालये, धर्मादाय व स्वायत्त संस्थांची रुग्णालये
शुश्रूषागृहे, लहान दवाखाने आणि डे-केअर केंद्रे
डायग्नोस्टिक सेंटर्स आणि सर्व प्रकारच्या पॅथॉलॉजी प्रयोगशाळा
विनानोंदणी संस्थांना थेट टाळे — स्थानिक प्रशासनाला अधिकार
पार्श्वभूमी
‘सुवर्ण तास’ (गोल्डन अवर) म्हणजे काय?
वैद्यकशास्त्रात ‘सुवर्ण तास’ म्हणजे अपघात किंवा गंभीर आजाराच्या प्रसंगात पहिला एक तास, ज्यात रुग्णावर तातडीने उपचार झाल्यास त्याचा जीव वाचण्याची शक्यता सर्वाधिक असते. या काळात उपचारास उशीर झाल्यास कायमचे अपंगत्व किंवा मृत्यू ओढवण्याचा धोका कित्येक पटींनी वाढतो, म्हणून या काळाला वैद्यकीय दृष्ट्या अत्यंत महत्त्व दिले जाते.
विश्लेषण
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
‘महाराष्ट्र वैद्यकीय आस्थापना कायदा’ हा खाजगी आरोग्य क्षेत्रातील अनागोंदीला आळा घालण्यासाठी उचललेले एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. सुवर्ण तासातील मोफत उपचाराची तरतूद सर्वसामान्य रुग्णांसाठी जीवनदायी ठरू शकते. मात्र या कायद्याची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी, तक्रार निवारण यंत्रणेची कार्यक्षमता आणि दंडाची वसुली यावर या कायद्याचे यशापयश अवलंबून असेल. ग्रामीण आणि निमशहरी भागांतील छोट्या वैद्यकीय केंद्रांपर्यंत या कायद्याची जाणीव पोहोचवणे हे प्रशासनासमोरील खरे आव्हान राहणार आहे.
“`
बातमी मिळवा
ई-मेलवर WhatsApp वर
19,557 वेळा पाहिलं