ना हरकत प्रमाणपत्रांच्या अर्जात वाढ
दि. 13दि. 16 । ऑगस्ट । 2026
लोहगाव येथील पुणे विमानतळ परिसरात वाढत्या शहरीकरणामुळे इमारतींच्या बांधकामासाठी ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC) मिळवण्यासाठी दाखल होणाऱ्या अर्जांमध्ये तब्बल ३२ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. भारतीय हवाई दलाने प्रसिद्ध केलेल्या अधिकृत आकडेवारीनुसार २०२० मध्ये बांधकामांच्या ना हरकत प्रमाणपत्रासाठी १,०६२ प्रस्ताव प्राप्त झाले होते, ती संख्या २०२५ पर्यंत वाढून १,४०८ वर पोहोचली आहे.
३२%
NOC प्रस्तावांमधील एकूण वाढ
१०६२
२०२० मधील अर्ज
१४०८
२०२५ मधील अर्ज
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
लोहगाव विमानतळ परिसरात गेल्या पाच वर्षांत बांधकामासाठी ना हरकत प्रमाणपत्र (NOC) मागणाऱ्या अर्जांमध्ये ३२ टक्के वाढ झाली आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
भारतीय हवाई दल (IAF), नागरी विमान वाहतूक प्राधिकरणाचे अधिकारी आणि पुणे शहरातील बांधकाम व्यावसायिक.
तात्कालिक परिणाम
विमानतळ परिसरातील इमारतींची उंची आणि स्थान लक्षात घेऊन सुरक्षा नियमांनुसार प्रत्येक अर्जाची अतिशय सखोल तांत्रिक तपासणी केली जात आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक संघटना (ICAO) आणि भारतीय हवाई दलाने निश्चित केलेल्या उंचीच्या नियमांचे तंतोतंत पालन करणे अनिवार्य केले आहे.
बांधकाम प्रस्तावांमधील वाढीची आकडेवारी
गेल्या पाच वर्षांच्या काळात पुणे शहरातील लोहगाव परिसरात नव्या गृहप्रकल्पांची संख्या प्रचंड वाढली आहे.
- २०२० मध्ये बांधकामाच्या मंजुरीसाठी १०६२ प्रस्ताव दाखल झाले होते.
- २०२५ मध्ये हीच संख्या वाढून १४०८ वर पोहोचल्याने अर्जांचा ओघ वाढला आहे.
हवाई सुरक्षा आणि वाढत्या नागरीकरणातील आव्हान
लोहगाव विमानतळ हवाई दलाच्या मुख्य तळांपैकी एक असून येथूनच व्यावसायिक विमानांची उड्डाणे होतात. विमानतळाच्या धावपट्टीजवळ होणाऱ्या उच्चप्रतींच्या बांधकामांमुळे विमानांच्या उड्डाण आणि उतरण्याच्या मार्गात अडथळे निर्माण होण्याची शक्यता असते. यामुळेच आंतरराष्ट्रीय नियमांनुसार विशिष्ट परिघातील इमारतींवर उंचीच्या मर्यादा घालण्यात आल्या आहेत. पुनर्विकास प्रकल्प आणि नवीन व्यावसायिक संकुलांमुळे अर्जांची संख्या वाढली आहे. सुरक्षा नियमांशी कोणतीही तडजोड न करता प्रत्येक प्रस्तावाची अचूक तपासणी करूनच प्रमाणपत्र दिले जात असल्याचे हवाई दलाच्या सूत्रांनी स्पष्ट केले आहे.
“शहरीकरणाचा विस्तार स्वाभाविक असला तरीही हवाई दलाच्या तांत्रिक गरजा आणि विमानोड्डाणाची सुरक्षा अबाधित राहण्यासाठी सर्व प्रस्तावांची नियमांनुसार कडक तपासणी केली जाते.”
— वरिष्ठ अधिकारी, भारतीय हवाई दल- उंच इमारतींमुळे विमान वाहतुकीच्या सुरक्षिततेला कोणताही धोका निर्माण होणार नाही याची खबरदारी घेतली जात आहे.
- बांधकाम प्रस्तावांची काटेकोर छाननी करूनच मंजुरी दिली जात आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| संबंधित विमानतळ | लोहगाव विमानतळ पुणे | नोंदवले |
| हवाई दल नियंत्रण | भारतीय हवाई दल | कार्यरत |
| नियमन संस्था | ICAO व भारतीय हवाई दल | नोंदवले |
| एकूण वाढ दर | ३२ टक्के वाढ | नोंदवले |
पार्श्वभूमी
लोहगाव परिसर विकास आणि सुरक्षेचे नियम
पुणे शहराच्या पूर्वेकडील भागात गेल्या दशकात मोठ्या प्रमाणावर आयटी पार्क आणि निवासी संकुले उभी राहिली आहेत. लोहगाव विमानतळाभोवतीच्या परिसराचा विस्तार वेगाने झाल्याने जमिनींचे मूल्य वाढले आहे. भूतकाळात अनेक शहरांमध्ये विमानतळ परिसरात अनधिकृत उंच इमारती उभारल्याने हवाई वाहतुकीला धोके निर्माण झाल्याची उदाहरणे आहेत. यामुळेच नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय आणि हवाई दलाने विमानतळ परिसरातील बांधकामांसाठी NOC प्रक्रिया डिजिटल आणि अधिक कडक केली आहे. आगामी काळात पुरंदर येथील प्रस्तावित आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचा विषय प्रलंबित असल्याने लोहगाव विमानतळावरील ताण कायम राहण्याची चिन्हे आहेत.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन नगररचना विभाग आणि स्थानिक महापालिकेने हवाई दलाच्या NOC शिवाय कोणत्याही इमारतीला बांधकाम परवानगी न देण्याचे धोरण राबवले आहे. सुरक्षा निकषांचे उल्लंघन करणाऱ्या प्रकल्पांवर तातडीने कारवाईची तयारी ठेवली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर रिअल इस्टेट क्षेत्रावर स्पष्ट परिणाम दिसून येत आहे. विमानतळ परिसरातील गृहप्रकल्पांना मंजुरी मिळण्यास अधिक वेळ लागत असल्याने विकासकांना प्रकल्पांचे नियोजन करताना सुरक्षिततेच्या अटी लक्षात घ्याव्या लागत आहेत.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दिसून येत असून विमानतळ परिसरात घरे घेणाऱ्या नागरिकांना कायदेशीर मंजुरी आणि इमारतीच्या उंचीच्या मर्यादा तपासूनच व्यवहार करावे लागत आहेत. सुरक्षेचे कडक नियम लागू असल्याने नागरिकांच्या हवाई प्रवासाचा दर्जा आणि सुरक्षितता वाढली आहे.
बांधकाम व्यावसायिक व नागरिक
बांधकाम व्यावसायिक व नागरिक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांना प्रकल्पांच्या नकाशांना मंजुरी मिळवण्यासाठी हवाई दलाच्या तांत्रिक समित्यांकडे वेळेत अर्ज सादर करावे लागत आहेत. उंचीच्या नियमांमुळे काही प्रकल्पांच्या आराखड्यात बदल करावे लागत आहेत.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
पुणे शहराचा आर्थिक आणि पायाभूत विस्तार वेगाने होत असताना लोहगाव विमानतळ परिसरातील बांधकामांचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. हवाई सुरक्षेशी कोणतीही तडजोड करता येणार नाही, ही बाब स्पष्ट आहे. शहराच्या विकासासाठी निवासी आणि व्यावसायिक प्रकल्प गरजेचे असले, तरी विमानांच्या उड्डाणातील सुरक्षितता ही सर्वोच्च प्राधान्याची बाब आहे. हवाई दल आणि स्थानिक महापालिका प्रशासनाने आपापसातील समन्वय अधिक वाढवून पारदर्शक पद्धतीने ना हरकत प्रमाणपत्रांची प्रक्रिया राबवणे गरजेचे आहे. पुण्याच्या भविष्यातील हवाई वाहतुकीची गरज लक्षात घेता नवीन विमानतळाचा प्रश्न वेगाने मार्गी लावणे आणि लोहगाव परिसरातील बांधकामांवर योग्य नियंत्रण ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे.