खारघर निफ्टच्या विस्तारासाठी राज्यस्तरीय समिती
दि. 31दि. 05 । ऑगस्ट । 2026
मुंबई – नवी मुंबईतील खारघर येथील राष्ट्रीय फॅशन तंत्रज्ञान संस्थेच्या (निफ्ट) मुंबई केंद्राच्या सर्वांगीण विकासासाठी राज्य सरकारने मुख्य सचिवांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय राज्यस्तरीय सल्लागार समिती स्थापन केली.
१० एकर
भूखंड क्षेत्रफळ
१९९५
स्थापनेचे वर्ष
१
राज्यस्तरीय सल्लागार समिती
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
खारघर येथील निफ्ट केंद्राचा शैक्षणिक, आर्थिक आणि पायाभूत कातपालट करण्यासाठी राज्य सरकारने मुख्य सचिवांच्या नेतृत्वाखाली विशेष समिती गठीत केली. या केंद्रात आधुनिक तंत्रज्ञान, प्रयोगशाळा आणि विस्तार प्रकल्पांची नियोजनबद्ध अंमलबजावणी केली जाईल.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
महाराष्ट्राचे मुख्य सचिव या समितीचे अध्यक्ष असतील. निफ्टचे महासंचालक किंवा त्यांचे प्रतिनिधी सदस्य म्हणून काम पाहतील. खारघर केंद्राचे संचालक सदस्य सचिव म्हणून जबाबदारी सांभाळतील.
तात्कालिक परिणाम
निफ्ट मुंबई केंद्राच्या पायाभूत विकास प्रकल्पांना प्रशासकीय गती मिळेल. राज्य शासन, शैक्षणिक संस्था आणि कापड व फॅशन उद्योग यांच्यातील परस्पर समन्वय अधिक मजबूत होण्याचा मार्ग सुकर झाला.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
निफ्ट संचालक मंडळाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार राज्य शासनाने ही समिती गठीत केली. बांधकाम संस्थांची निवड, प्रकल्प निधीचे वितरण, वापर आणि कालमर्यादेचा आढावा घेण्याची जबाबदारी प्रशासनाने निश्चित केली.
खारघर केंद्राचा विस्तार आणि पायाभूत सुविधांचा कातपालट
नवी मुंबईतील खारघर येथे १० एकर जागेवर १९९५ मध्ये निफ्ट केंद्राची स्थापना झाली. फॅशन डिझायनिंग आणि वस्त्रोद्योग क्षेत्रात कौशल्यपूर्ण मनुष्यबळ निर्माण करण्यात या संस्थेचे योगदान राहिले आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआय) आधारित सुविधा, ३डी डिझायनिंग प्रणाली आणि आधुनिक प्रयोगशाळांचा विस्तार वेगाने होणे आवश्यक होते. मुंबई हे मनोरंजन आणि फॅशन क्षेत्राचे प्रमुख केंद्र असतानाही या संस्थेच्या क्षमतांचा पूर्ण वापर झाला नव्हता. राज्यस्तरीय सल्लागार समितीच्या स्थापनेमुळे आता प्रत्यक्ष अंमलबजावणीतील प्रशासकीय अडचणी दूर होऊन विकासकामांना वेग प्राप्त होईल.
- खारघर परिसरातील १० एकर जागेवरील केंद्राचा शैक्षणिक आणि तांत्रिक विस्तार होणार.
- एआय तंत्रज्ञान आणि ३डी डिझायनिंगसाठी नवीन अत्याधुनिक प्रयोगशाळा उभारल्या जाणार.
आर्थिक नियोजन आणि उद्योगांशी सहकार्य
निफ्ट केंद्राच्या विस्तारासाठी आवश्यक आर्थिक व्यवस्थापन आणि विविध शैक्षणिक उपक्रमांसाठी निधी उभारणीचे मार्गदर्शन ही समिती करणार आहे. प्रादेशिक पातळीवरील वस्त्रोद्योग आणि फॅशन क्षेत्रातील उद्योगांशी थेट भागीदारी वाढवण्यावर भर दिला जाईल. उद्योग क्षेत्राच्या बदलत्या गरजांनुसार विद्यार्थ्यांमध्ये कौशल्याधारित शिक्षण विकसित करण्याचे उद्दिष्ट ठरवण्यात आले आहे. समितीच्या माध्यमातून विकासकामांचे नियोजन, अंदाजपत्रक आणि कालमर्यादेवर थेट नियंत्रण ठेवले जाईल.
“निफ्ट मुंबई केंद्राच्या पायाभूत, आर्थिक व शैक्षणिक विकासाला दिशा देण्यासाठी तसेच उद्योग क्षेत्राशी समन्वय साधण्यासाठी मुख्य सचिवांच्या अध्यक्षतेखाली राज्यस्तरीय सल्लागार समिती स्थापन करण्यात आली आहे.”
— राज्य शासन, अधिकृत परिपत्रक- प्रादेशिक फॅशन आणि वस्त्रोद्योगाच्या गरजेनुसार कौशल्याधारित शिक्षणक्रमावर भर दिला जाईल.
- निधी वाटप, बांधकाम कंत्राट आणि प्रकल्पांची कालमर्यादा यावर समितीचे थेट नियंत्रण राहील.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| संस्थेचे नाव | राष्ट्रीय फॅशन तंत्रज्ञान संस्था (NIFT) | कार्यरत |
| केंद्राचे ठिकाण | खारघर, नवी मुंबई | कार्यरत |
| समिती प्रमुख | मुख्य सचिव, महाराष्ट्र राज्य | नियुक्त |
| प्रशासकीय नियंत्रण | केंद्रीय वस्त्रोद्योग मंत्रालय | संचलित |
पार्श्वभूमी
सल्लागार समिती स्थापनेची पार्श्वभूमी काय?
निफ्ट ही केंद्रीय वस्त्रोद्योग मंत्रालयाच्या अखत्यारीत येणारी ‘राष्ट्रीय महत्त्वाच्या संस्थेचा’ दर्जा असलेली स्वायत्त संस्था आहे. देशातील सर्व निफ्ट केंद्रांचा विकास प्रादेशिक गरजांनुसार व्हावा यासाठी केंद्रीय संचालक मंडळाने प्रत्येक राज्यात मुख्य सचिवांच्या नेतृत्वाखाली समिती स्थापन करण्याचे धोरण आखले. महाराष्ट्रात या धोरणाची अंमलबजावणी करत राज्य शासनाने उच्चस्तरीय समिती गठीत केली. या समितीच्या माध्यमातून शैक्षणिक व तांत्रिक संस्थांचे प्रतिनिधी आणि उद्योग जगतातील तज्ज्ञांना एकत्र आणून खारघर केंद्राला जागतिक दर्जाच्या सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जातील.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन राज्य शासन आणि केंद्र सरकारच्या अखत्यारीतील संस्थांमध्ये अधिकृत समन्वय यंत्रणा उभी राहिली. प्रकल्प मंजुरी, निधी वाटप आणि प्रशासकीय परवानग्यांची प्रक्रिया सुटसुटीत होऊन निर्णयप्रक्रियेतील विलंब टळेल.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर महाराष्ट्रातील कापड उद्योग, फॅशन रिटेल आणि मनोरंजन क्षेत्राला कुशल मनुष्यबळ उपलब्ध होईल. स्थानिक उद्योगांना आधुनिक डिझायनिंग आणि तंत्रज्ञानाचा थेट लाभ मिळून व्यापार विस्ताराला गती प्राप्त होईल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट प्रभाव शैक्षणिक संधींच्या रूपाने दिसून येईल. राज्यातील गुणवंत विद्यार्थ्यांना जागतिक दर्जाचे फॅशन तंत्रज्ञानाचे शिक्षण आणि रोजगाराच्या नव्या संधी स्वराज्यात उपलब्ध होतील.
फॅशन डिझायनिंग आणि वस्त्रोद्योग क्षेत्रातील विद्यार्थी
फॅशन डिझायनिंग आणि वस्त्रोद्योग क्षेत्रातील विद्यार्थी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून विद्यार्थ्यांना एआय तंत्रज्ञान, ३डी डिझायनिंग आणि आधुनिक प्रयोगशाळांमध्ये प्रत्यक्ष काम करण्याचा अनुभव मिळेल. उद्योग क्षेत्राच्या मागणीनुसार आधुनिक कौशल्ये शिकण्याची संधी प्राप्त होईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
खारघर येथील राष्ट्रीय फॅशन तंत्रज्ञान संस्थेच्या (निफ्ट) मुंबई केंद्रासाठी मुख्य सचिवांच्या अध्यक्षतेखाली राज्यस्तरीय सल्लागार समिती स्थापन करण्याचा निर्णय स्वागतार्ह आहे. देशाची आर्थिक आणि मनोरंजनाची राजधानी असलेल्या मुंबईत फॅशन तंत्रज्ञानाचा विस्तार ज्या वेगाने होणे अपेक्षित होते, त्यात गेल्या काही वर्षांत सुसूत्रतेचा अभाव दिसला. केंद्र आणि राज्य सरकार यांच्यातील समन्वयाच्या अभावामुळे अनेक विस्तार प्रकल्प रेंगाळले होते. नव्या उच्चस्तरीय समितीमुळे प्रशासकीय अडसर दूर होऊन पायाभूत सुविधांच्या उभारणीला गती मिळेल. कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि आधुनिक डिझायनिंग प्रयोगशाळांची भर पडल्याने भारतीय वस्त्रोद्योग आणि जागतिक फॅशन बाजारात महाराष्ट्रातील विद्यार्थी अधिक सक्षमपणे स्थान मिळवतील. हा उपक्रम केवळ एका संस्थेचा विकास न ठरता राज्यातील कापड आणि फॅशन उद्योगाला नवी संजीवनी देणारा ठरेल.