उड्डाणपुलाचे काम नोव्हेंबरपर्यंत पूर्ण होणार
दि. 01दि. 05 । सप्टेंबर । 2026
ब्रिटिशकालीन प्रभादेवी उड्डाणपूल पाडून त्या ठिकाणी नवा अत्याधुनिक पूल उभारण्याचे काम ‘महारेल’कडून वेगाने सुरू आहे. या पुलाचे काम नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत पूर्ण करण्याचे सुधारित उद्दिष्ट निश्चित करण्यात आले आहे. सुमारे ७० टक्क्यांहून अधिक काम पूर्ण झाले आहे. उर्वरित ३० टक्के कामासाठी रेल्वेच्या विशेष ट्रॅफिक आणि पॉवर ब्लॉकची आवश्यकता आहे.
११२ वर्षे
ब्रिटिशकालीन जुन्या पुलाचे वय
७०%
पुलाचे सध्या पूर्ण झालेले काम
३५ वर्षे
रेल्वेने मागितलेले वे-लीव्ह चार्जेस कालावधी
नोव्हेंबर २०२६
काम पूर्ण होण्याचे सुधारित उद्दिष्ट
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
प्रभादेवी उड्डाणपुलाचे ७० टक्के काम पूर्ण; नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत पूल सेवेत दाखल करण्याचे उद्दिष्ट.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
महाराष्ट्र रेल इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन (महारेल), मध्य व पश्चिम रेल्वे प्रशासन आणि बृहन्मुंबई महानगरपालिका.
तात्कालिक परिणाम
गर्डर लॉन्चिंग आणि तांत्रिक कामांसाठी आगामी काळात रेल्वे वाहतुकीवर विशेष ब्लॉक नियोजन आवश्यक.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
रेल्वे प्रशासनाकडून आकारण्यात येणाऱ्या ‘वे-लीव्ह चार्जेस’च्या मुद्द्यावर महारेल आणि रेल्वेमध्ये समन्वय बैठका सुरू.
पुलाचे तांत्रिक स्वरूप आणि सद्यस्थिती
प्रभादेवी येथील जुना रेल्वे पूल धोकादायक घोषित झाल्यानंतर तो पाडून नवा केबल-स्टेड/कंपोझिट उड्डाणपूल उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता.
- पुलाच्या उपसंरचना आणि खांबांचे काम पूर्ण झाले आहे.
- रेल्वे रुळांवरील गर्डर उभारणीचे काम अंतिम टप्प्यात आहे.
‘वे-लीव्ह चार्जेस’चा पेच आणि वाहतूक सुरळीत करण्याचे नियोजन
मध्य आणि पश्चिम रेल्वेच्या हद्दीतून जाणाऱ्या या उड्डाणपुलासाठी रेल्वे प्रशासनाने ३५ वर्षांच्या कालावधीकरिता ‘वे-लीव्ह चार्जेस’ची मागणी केली आहे. या शुल्काबाबत धोरणात्मक निर्णय न झाल्याने गर्डर उभारणीसाठी आवश्यक असलेले विशेष रेल्वे ट्रॅफिक ब्लॉक मिळण्यास विलंब झाला होता. आता ‘महारेल’ आणि रेल्वे अधिकाऱ्यांमध्ये याबाबत सकारात्मक चर्चा सुरू आहे. प्रभादेवी परिसर हा दादर आणि वरळीला जोडणारा मुख्य दुवा मानला जातो. हा पूल वाहतुकीसाठी खुला झाल्यानंतर परिसरातील तीव्र वाहतूक कोंडी सुटण्यास मदत लाभणार आहे. वाहनांची गती वाढून प्रवाशांचा वेळ वाचणार आहे.
“प्रभादेवी उड्डाणपुलाचे ७० टक्के काम पूर्ण झाले असून नोव्हेंबर २०२६ पर्यंत संपूर्ण काम पूर्ण करून पूल वाहतुकीसाठी खुला करण्याचे आमचे नियोजन आहे.”
— वरिष्ठ अधिकारी, महारेल“रेल्वे सुरक्षेच्या दृष्टीने तांत्रिक निकषांची पूर्तता केली जात आहे. वे-लीव्ह चार्जेस आणि रेल्वे ब्लॉकबाबत योग्य मार्ग काढून कामाला सहकार्य केले जात आहे.”
— जनसंपर्क अधिकारी, पश्चिम रेल्वे- ब्लॉक कालावधीत उपनगरीय रेल्वे फेऱ्यांचे योग्य नियोजन केले जाईल.
- नवीन पुलामुळे रेल्वे आणि रस्ते वाहतुकीतील संघर्ष संपुष्टात येईल.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रकल्पाचे नाव | प्रभादेवी रेल्वे उड्डाणपूल | सुरू |
| अंमलबजावणी संस्था | महारेल (MHARAIL) | कार्यरत |
| सध्याची प्रगती | ७० टक्के काम पूर्ण | नोंदवले |
| पूर्णतेचे उद्दिष्ट | नोव्हेंबर २०२६ | निश्चित |
पार्श्वभूमी
जुन्या पुलाची पार्श्वभूमी आणि नवीन पुलाची गरज
ब्रिटिश काळात १९१४ मध्ये बांधण्यात आलेला प्रभादेवी येथील रेल्वे उड्डाणपूल कालबाह्य आणि धोकादायक झाला होता. सुरक्षेच्या कारणास्तव आयआयटी मुंबईच्या अहवालानंतर हा जुना पूल पाडण्याचा निर्णय घेण्यात आला. मार्च २०२६ मध्ये विशेष ब्लॉक घेऊन जुन्या पुलाचे गर्डर हटवण्यात आले. त्यानंतर ‘महारेल’ने अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून नव्या पुलाचे बांधकाम हाती घेतले. मध्य आणि पश्चिम अशा दोन्ही रेल्वे मार्गांवरून हा पूल जात असल्याने येथे कामाचे मोठे आव्हान आहे. नवीन पुलामुळे प्रभादेवी, एलफिन्स्टन आणि दादर भागातील नागरी वाहतुकीला मोठा दिलासा मिळणार आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन मुंबई वाहतूक पोलीस आणि रेल्वे प्रशासनाने समन्वयाने काम करण्यास सुरुवात केली आहे. गर्डर बसवण्याच्या काळात वाहतूक इतर मार्गाने वळवण्याचे नियोजन आखले जात आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर सकारात्मक संदेश गेला आहे. प्रभादेवी आणि वरळी परिसरातील व्यावसायिक केंद्रांकडे जाणाऱ्या मार्गावरील वाहतूक कोंडी फुटल्यास लॉजिस्टिक्स आणि वाहतूक क्षेत्राला गती मिळेल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दिसून येत आहे. सध्या पर्यायी मार्गाने प्रवास करावा लागत असला तरी नोव्हेंबर २०२६ नंतर दादर-प्रभादेवी दरम्यानचा प्रवास अत्यंत सुलभ आणि सुरक्षित होणार आहे.
दैनिक वाहनचालक व नागरिक
दैनिक वाहनचालक व नागरिक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून नवीन पूल सुरू झाल्यानंतर इंधनाची बचत होऊन प्रवासाचा वेळ लक्षणीयरीत्या कमी होणार आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
मुंबईसारख्या वेगाने धावणाऱ्या शहरात शतकाहून जुन्या झालेल्या पायाभूत सुविधांची पुनर्रचना करणे काळाची गरज आहे. प्रभादेवी येथील ब्रिटिशकालीन पूल पाडून त्या जागी नव्याने उड्डाणपूल उभारणे हे सुरक्षेच्या दृष्टीने आवश्यक पाऊल होते. ‘महारेल’ने ७० टक्के काम पूर्ण करून नोव्हेंबर २०२६ ची डेडलाइन ठरवली आहे. रेल्वे आणि महारेल यांच्यातील ‘वे-लीव्ह चार्जेस’सारखे प्रशासकीय पेच वेळेत सुटणे अत्यंत गरजेचे आहे. नोकरशाहीतील दिरंगाईमुळे प्रकल्पाचा खर्च आणि वेळ वाढू नये यासाठी समन्वय यंत्रणा अधिक सक्षम करावी लागेल. हा पूल वेळेत पूर्ण झाल्यास मध्य मुंबईतील वाहतुकीचा कोंडीमुक्त श्वास मोकळा होईल.