शांघाय सहकार्य संघटनेच्या शिखर परिषदेत भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी दहशतवादाच्या मुद्द्यावर अत्यंत रोखठोक भूमिका मांडली आहे. आंतरराष्ट्रीय व्यासपीठावर पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांच्या उपस्थितीत पंतप्रधान मोदी यांनी दहशतवादाची पूर्ण परिसंस्था नष्ट करण्याचे स्पष्ट आवाहन केले.
२६
SCO शिखर परिषद आवृत्ती
१०
सहभागी पूर्ण सदस्य देश
२५%
जागतिक जीडीपीमधील SCO चा वाटा
३
भारताचे मुख्य स्तंभ (सुरक्षा, कनेक्टिव्हिटी, संधी)
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
किर्गिस्तानमधील बिश्केक येथे आयोजित २६ व्या SCO शिखर परिषदेत भारताने दहशतवादाविरोधात अत्यंत आक्रमक भूमिका मांडली. दहशतवादाची संपूर्ण परिसंस्था, अर्थपुरवठा आणि सुरक्षित आश्रयस्थाने नष्ट करण्याचे थेट आवाहन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जागतिक नेत्यांसमोर केले.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, पाकिस्तानचे पंतप्रधान शहबाज शरीफ, रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन, चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग आणि किर्गिस्तानचे अध्यक्ष सादिर जापारोव या परिषदेला उपस्थित होते.
तात्कालिक परिणाम
आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरीच्या पातळीवर पाकिस्तान पुरस्कृत दहशतवादाची कोंडी झाली. जागतिक मंचावर दहशतवादावर दुहेरी निकष न ठेवता एकत्र येण्याबाबत सर्व सदस्य देशांमध्ये व्यापक चर्चा सुरू झाली.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
भारतीय परराष्ट्र मंत्रालय आणि केंद्र सरकारने SCO मंचावरून शांतता, प्रादेशिक सुरक्षा, अंमली पदार्थ तस्करीविरोधात कारवाई आणि संवादाच्या माध्यमातून प्रश्न सोडवण्याची अधिकृत भूमिका स्पष्ट केली.
दहशतवादाच्या परिसंस्थेवर थेट प्रहार
बिश्केक येथील गोलमेज परिषदेत बोलताना भारताने दहशतवादाच्या मुळावर बोट ठेवले. केवळ दहशतवादी घटनांवर प्रतिक्रिया देऊन चालणार नाही, अशी आक्रमक भूमिका भारताने आंतरराष्ट्रीय मंचावर मांडली.
- अर्थपुरवठा, भरती आणि कट्टरतावाद रोखण्यासाठी सर्व देशांनी एकत्र येण्याचे आवाहन
- दहशतवादाच्या मुद्द्यावर दुहेरी निकष पूर्णपणे बाजूला ठेवण्याची मागणी
जागतिक शांतता आणि संवादाचा मार्ग
जागतिक स्तरावरील विविध संघर्षांवर बोलताना भारताने युद्ध टाळून मुत्सद्देगिरीचा अवलंब करण्याचे स्पष्ट केले. पश्चिम आशियातील तणावाचा परिणाम जगभरातील ऊर्जा सुरक्षेवर होत असल्याचे नमूद करण्यात आले. जागतिक स्तरावरील वाद आणि संघर्ष हे रणांगणावर नव्हे, तर केवळ संवादाच्या माध्यमातूनच सुटू शकतात, अशी ठाम भूमिका मांडण्यात आली.
“दहशतवाद आजही संपूर्ण मानवतेसमोरील गंभीर आव्हान आहे. त्याविरोधातील लढाई केवळ कृती आणि प्रतिक्रियेपुरती मर्यादित ठेवता येणार नाही. दहशतवादाचा अर्थपुरवठा, भरती आणि सुरक्षित आश्रयस्थाने या संपूर्ण परिसंस्थेचा नायनाट करावा लागेल.”
— नरेंद्र मोदी, पंतप्रधान, भारत- प्रादेशिक सुरक्षेसाठी अंमली पदार्थांची तस्करी रोखणे अत्यंत आवश्यक
- SCO च्या माध्यमातून सुरक्षा यंत्रणांमधील व्यावहारिक समन्वय वाढवण्यावर भर
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| आयोजन स्थळ | बिश्केक, किर्गिस्तान | पूर्ण |
| परिषद बैठक | २६ वी SCO शिखर परिषद | नोंदवले |
| प्रमुख विषय | दहशतवाद विरोध आणि प्रादेशिक सुरक्षा | चर्चा पूर्ण |
| भारताचा मंत्र | सुरक्षा, कनेक्टिव्हिटी आणि संधी | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
SCO परिषदेतील भारताची भूमिका आणि पुढील वाटचाल
शांघाय सहकार्य संघटनेची स्थापना प्रादेशिक सहकार्य आणि सुरक्षेच्या उद्देशाने झाली होती. गेल्या २५ वर्षांत या संघटनेने यूरेशिया भागात संवाद आणि सहकार्याची चौकट तयार केली आहे. भारताने कायमच या मंचावरून दहशतवाद, संघटित गुन्हेगारी आणि सीमापार धोक्यांविरोधात आवाज उठवला आहे. भूतकाळात पाकिस्तानकडून होणाऱ्या सीमापार दहशतवादाचा मुद्दा भारताने प्रत्येक जागतिक मंचावर उपस्थित केला आहे. आगामी काळात SCO अंतर्गत अंमली पदार्थ विरोधी केंद्रे आणि माहिती सुरक्षा यंत्रणा अधिक मजबूत करून प्रत्यक्ष कारवाईवर भर दिला जाणार आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन सीमापार सुरक्षा यंत्रणा अधिक सतर्क करण्यात आल्या आहेत. दहशतवादाला मिळणारा निधी रोखण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय पातळीवर गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण वेगाने वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर जागतिक पुरवठा साखळी आणि ऊर्जा सुरक्षेबाबत सकारात्मक संदेश गेला आहे. युरेशिया प्रदेशात शांतता प्रस्थापित झाल्यास व्यापार आणि सागरी वाहतुकीतील धोके कमी होण्यास मदत होईल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम जागतिक शांततेच्या रूपाने दिसून येतो. युद्ध आणि तणावामुळे वाढणारी महागाई, इंधन तुटवडा यांसारख्या समस्यांवर संवादाच्या माध्यमातून मार्ग निघाल्यास जनतेला मोठा दिलासा मिळतो.
युवा वर्ग
युवा वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून अंमली पदार्थांची तस्करी आणि कट्टरतावादाला आळा बसल्यास युवा पिढीचे संरक्षण होईल. SCO मंचावरून नवीन रोजगाराच्या संधी आणि उद्योजकतेसाठी नवे बाजार खुले होण्यास मदत होईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
बिश्केक येथील SCO शिखर परिषदेत भारताने घेतलेली भूमिका ही देशाच्या परराष्ट्र धोरणातील स्पष्टता दर्शवते. पाकिस्तानच्या पंतप्रधानांच्या उपस्थितीत दहशतवादाच्या परिसंस्थेवर बोलणे आणि ‘दहशतवाद हे रणनीतिक साधन असू शकत नाही’ असे निक्षून सांगणे हा एक मोठा कूटनैतिक विजय आहे. दहशतवादाला खतपाणी घालणाऱ्या देशांची जागतिक मंचावर पोलखोल करणे काळाची गरज बनली होती. पश्चिम आशियातील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर युद्धाऐवजी संवादाचा मार्ग सुचवून भारताने एका जबाबदार जागतिक महासत्तेची भूमिका बजावली आहे. SCO ने केवळ बैठकांपर्यंत मर्यादित न राहता या इशाऱ्याची अंमलबजावणी करणे आवश्यक आहे.