पवना धरणावर सौर प्रकल्प
दि. 10दि. 10 । ऑक्टोबर । 2026
पिंपरी-चिंचवड महापालिकेच्या वतीने मावळमधील पवना धरणाच्या पाण्यावर तरंगणारे सौर ऊर्जा पॅनल बसवण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. या माध्यमातून जलसाठ्याचा वापर करून वीजनिर्मिती केली जात असून, महापालिकेच्या विद्युत विभागाने या प्रकल्पाचा सविस्तर प्रकल्प अहवाल तयार करण्याचे काम हाती घेतले आहे.
१५८ कोटी
वीजदेयक खर्च
३७.१० कोटी
तरतूद रक्कम
१४ मेगावॉट
मोशी प्रकल्प
५,६९० कोटी
एकूण ठेवी
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
पिंपरी-चिंचवड महापालिकेने पवना धरणातील पाण्यावर फ्लोटिंग सोलर पॅनेल बसवून वीजनिर्मिती करण्याचा प्रस्ताव तयार केला आहे. या प्रकल्पासाठी डीपीआर तयार करण्याचे काम सुरू आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका विद्युत विभाग, स्थायी समिती आणि आयुक्त या प्रक्रियेत सहभागी आहेत.
तात्कालिक परिणाम
महापालिकेच्या आगामी अर्थसंकल्पात या कामाचा समावेश केला जात असून, अपारंपरिक ऊर्जा स्रोतांच्या लेखाशीर्षातील निधीत वाढ करण्यात आली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
महापालिकेच्या वतीने प्रस्ताव सर्वसाधारण सभेच्या मान्यतेसाठी ठेवण्यात आला असून, मंजुरəndर शासनाच्या नियमांनुसार पुढील कार्यवाही केली जात आहे.
पवना धरणावर सौर ऊर्जा प्रकल्पाचे नियोजन
पिंपरी-चिंचवड महापालिकेला महावितरण कंपनीला दरवर्षी कोटी रुपयांचे वीजदेयक द्यावे लागते. या आर्थिक भारसाळातून मार्ग काढण्यासाठी महापालिकेने सौर ऊर्जा निर्मितीचा पर्याय निवडला आहे. मावळ तालुक्यातील पवनानगर येथील पवना धरणावर पाण्यावर तरंगणारे सौर ऊर्जा पॅनल बसवण्याचे नियोजन केले आहे.
- पवना धरणावर फ्लोटिंग सोलर पॅनेल बसविणे
- सविस्तर प्रकल्प अहवाल तयार करण्याचे काम
अपारंपरिक ऊर्जा प्रकल्पांचा विस्तार आणि आर्थिक सुव्यवस्था
महापालिकेने यापूर्वीच शहरातील विविध इमारतींवर सौर ऊर्जा यंत्रणा बसवण्याचे काम वेगाने सुरू केले आहे. अनेक शासकीय इमारतींवर पॅनल बसवण्याचे काम पूर्ण झाले आहे. तसेच मोशी कचरा डेपोतील वेस्ट टू एनर्जी प्रकल्पात सुका कचरा जाळून वीजनिर्मिती केली जात आहे. सन २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात महापालिकेने वीजदेयकापोटी महावितरणला मोठी रक्कम अदा केली आहे. या पार्श्वभूमीवर पवना धरणावरील फ्लोटिंग सोलर प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा ठरत आहे. महापालिकेच्या क्षेत्रीय कार्यालये, क्रीडासंकुले, शाळा आणि इतर इमारतींवर सौर पॅनल बसविण्यासाठी अर्थसंकल्पात स्वतंत्र निधीची तरतूद केली आहे. या निधीचा ताळमेळ साधून पवना धरनावरील प्रकल्पाचा अहवाल तयार केला जात आहे. सर्वसाधारण सभेची मंजुरी मिळाल्यानंतर या कामाला अधिक वेग येईल.
“महापालिकेचा विद्युत विभाग स्पष्ट केले की, पवना धरणावर सौर ऊर्जा पॅनल बसवण्याबाबतचा सदस्यांचा प्रस्ताव प्राप्त झाला असून, सर्वसाधारण सभेची मंजुरी मिळाल्यानंतर प्रकल्पाच्या प्रत्यक्ष कार्यवाहीला सुरुवात केली जाईल.”
— महापालिकेचा विद्युत विभाग“ऊर्जा तज्ज्ञ (पदनाम: अपारंपरिक ऊर्जा सल्लागार) स्पष्ट केले की, धरणाच्या पाण्यावर तरंगणारे सौर प्रकल्प उभारल्यामुळे पाण्याचे बाष्पीभवन कमी होते आणि जागेची बचत होऊन मोठ्या प्रमाणावर हरित ऊर्जा निर्मिती करणे शक्य होते.”
— ऊर्जा तज्ज्ञ, अपारंपरिक ऊर्जा सल्लागार| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| वीजदेयक खर्च | १५८ कोटी रुपये | नोंदवले |
| बजेट तरतूद | ३७.१० कोटी | मंजूर |
| मोशी प्रकल्प | १४ मेगावॉट | कार्यरत |
| प्रस्ताव स्थिती | सभेच्या मंजुरीसाठी | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
महापालिकेच्या अपारंपरिक ऊर्जा उपक्रमांचा प्रवास कसा राहिला आहे?
पिंपरी-चिंचवड शहरात मागील काही वर्षांत लोकसंख्या आणि औद्योगिक वाढीमुळे विजेचा वापर प्रचंड प्रमाणात वाढला आहे. महापालिकेला पाणीपुरवठा व इतर नागरी सुविधांसाठी दरमहा कोट्यवधी रुपयांचे वीजबिल भरावे लागते. हा खर्च आटोक्यात आणण्यासाठी पालिकेने पर्यावरणपूरक ऊर्जा स्रोतांवर भर दिला आहे. शहरात कचऱ्यापासून वीजनिर्मितीचे प्रकल्प यशस्वीपणे राबवल्यानंतर आता जलसाठ्यांचा वापर करून सौर ऊर्जा निर्माण करण्याच्या दिशेने पावले उचलली आहेत. हा प्रयोग यशस्वी झाल्यास महापालिकेच्या तिजोरीवरील आर्थिक ताण लक्षणीयरीत्या कमी होण्यास मदत होईल.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन, महापालिकेने सर्व अपारंपरिक ऊर्जा प्रकल्पांच्या अंमलबजावणीसाठी विशेष कक्ष स्थापन केला आहे. पारदर्शक पद्धतीने निविदा प्रक्रिया राबवून प्रकल्पाचे कामकाज वेळेत पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर, सौर ऊर्जा उपकरणे तयार करणाऱ्या कंपन्या आणि हरित तंत्रज्ञान पुरवठादारांमध्ये नवीन व्यावसायिक संधी निर्माण झाल्या आहेत.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम होत असून, महापालिकेचा वीजबिलावरील खर्च कमी झाल्यास करदात्या नागरिकांच्या पैशांची बचत होईल आणि विकासात्मक कामांसाठी अधिक निधी उपलब्ध होईल.
संबंधित वर्ग (पर्यावरणप्रेमी व नागरिक वर्ग)
पर्यावरणप्रेमी व नागरिक वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून, प्रदूषणमुक्त हरित ऊर्जेच्या वापरामुळे शहराचा कार्बन फुटप्रिंट कमी होण्यास मोठी मदत मिळणार आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
हरित ऊर्जेच्या दिशेने पिंपरी-चिंचवडचे दूरगामी पाऊल
पवना धरणाच्या पाण्यावर तरंगणारे सौर ऊर्जा पॅनल बसवण्याचा पिंपरी-चिंचवड महापालिकेचा निर्णय अत्यंत स्तुत्य आणि काळाची गरज ओळखून घेतलेला आहे. महापालिकेला दरवर्षी वीजबिलापोटी शेकडो कोटी रुपयांचा निधी गमवावा लागतो, जो स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या विकासात्मक बजेटवर मोठा ताण निर्माण करतो. पारंपरिक ऊर्जेवरील अवलंबित्व कमी करून जलसाठ्यांचा बहुउद्देशीय वापर करणे हे वैज्ञानिक आणि आर्थिक दोन्ही दृष्ट्या फायदेशीर ठरते. या प्रकल्पामुळे केवळ वीजनिर्मितीच होणार नाही, तर धरणातील पाण्याचे बाष्पीभवन रोखण्यासही मदत होईल. प्रशासनाने या प्रकल्पाची अंमलबजावणी अत्यंत पारदर्शकपणे आणि वेळेत पूर्ण करावी, जेणेकरून इतर शहरांसाठी हा एक आदर्श वस्तुपाठ ठरेल.