भारत आणि थायलंड दरम्यान ‘मैत्री-१५’ या संयुक्त लष्करी सरावाच्या १५ व्या आवृत्तीसाठी भारतीय सैन्याचे पथक थायलंडकडे रवाना झाले. दोन्ही देशांचे सैन्य जंगल आणि निम-शहरी भागात दहशतवादविरोधी एकत्रित कारवायांचे प्रशिक्षण घेणार आहे.
८५
भारतीय लष्करी जवान
८५
थायलंड लष्करी जवान
१५ वी
संयुक्त सराव आवृत्ती
१४
दिवस सराव कालावधी
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
भारत आणि थायलंड दरम्यान १५ वा ‘मैत्री-१५’ संयुक्त लष्करी सराव सुरू होत आहे. १८ ऑगस्ट ते ३१ ऑगस्ट या कालावधीत थायलंडमध्ये हा सराव चालणार आहे. जंगल आणि निम-शहरी भागातील आंतरराष्ट्रीय दहशतवादविरोधी संयुक्त मोहिमांचा यात समावेश आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
भारतीय संरक्षण मंत्रालय आणि रॉयल थाय आर्मी हे मुख्य समन्वयक आहेत. भारतीय पथकात ९ गोरखा रायफल्सचे जवान समाविष्ट आहेत. थायलंडकडून २५ व्या इन्फंट्री ब्रिगेडच्या ३ र्या बटालियनचे सैन्य सहभागी आहे.
तात्कालिक परिणाम
दोन्ही देशांच्या सैन्याची संयुक्त उपक्रम क्षमता वाढेल. आधुनिक तंत्रज्ञान आणि लष्करी उपकरणांची देवाणघेवाण सुरू झाली आहे. सैन्यादरम्यान थेट संवाद आणि समन्वय यंत्रणा अधिक बळकट झाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
संयुक्त राष्ट्रांच्या सनदेतील प्रकरण ७ नुसार दहशतवादविरोधी ऑपरेशन्स आयोजित करण्यास दोन्ही देशांच्या सरकारांनी अधिकृत मंजुरी दिली आहे. दोन्ही सैन्यांचे उच्च अधिकारी या सरावाचे नियंत्रण आणि मूल्यमापन करणार आहेत.
भारत-थायलंड लष्करी सहकार्याचा नवा अध्याय
‘मैत्री-१५’ सराव दोन्ही देशांतील लष्करी सहकार्य बळकट करण्यासाठी आयोजित केला आहे. यात दोन्ही बाजूंचे प्रत्येकी ८५ जवान सहभागी झाले आहेत. कंपनी पातळीवरील या प्रशिक्षणात फील्ड एक्सरसाइज, कॉम्बॅट चर्चा, प्रात्यक्षिके आणि अंतिम व्हॅलिडेशन सराव यांचा समावेश आहे. संयुक्त ऑपरेशन्स दरम्यान वापरल्या जाणाऱ्या आधुनिक उपकरणांची आणि सैनिकी तंत्रज्ञानाची माहिती एकमेकांना दिली जाईल. दोन्ही देश आपापले operational अनुभव एकमेकांसोबत सामायिक करतील. संयुक्त राष्ट्रांच्या चौकटीत राहून आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेसाठी हे सराव अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानले जातात.
- ९ गोरखा रायफल्सचे पथक भारतीय सैन्याचे प्रतिनिधित्व करत आहे.
- थायलंडमधील विविध भूप्रदेशात १४ दिवस प्रत्यक्ष युद्धसराव चालणार आहे.
दहशतवादविरोधी लढ्याचे प्रगत प्रशिक्षण
जंगल आणि निम-शहरी भागांत दहशतवादविरोधी मोहिमा यशस्वी राबवणे हा या सरावाचा मुख्य उद्देश आहे. सैनिकांना विषम परिस्थितीत एकत्र काम करण्याचे धडे दिले जातील. या सरावाद्वारे दोन्ही देशांच्या सैन्यात मैत्री, विश्वास आणि परस्पर सामंजस्य वाढीस लागेल. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर उद्भवणाऱ्या सुरक्षा आव्हानांना तोंड देण्यासाठी ही संयुक्त तयारी मोलाची ठरणार आहे.
“मैत्री सरावामुळे भारत आणि थायलंड यांच्यातील संरक्षण संबंध अधिक दृढ होतील. दोन्ही सैन्यांची एकत्रित कारवाई क्षमता सुधारण्यास मदत होईल.”
— संरक्षण मंत्रालय, भारत सरकार“इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील सुरक्षा आणि स्थिरतेच्या दृष्टीने भारत-थायलंड लष्करी सराव अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा आहे.”
— संरक्षण विश्लेषक, आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा गट- मागील १४ वी आवृत्ती उमरोई मेघालय येथे आयोजित केली होती.
- ३१ ऑगस्ट रोजी या संयुक्त लष्करी सरावाची सांगता होईल.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| भारतीय पथक | ९ गोरखा रायफल्स | रवाना |
| थायलंड पथक | २५ वी इन्फंट्री ब्रिगेड | सज्ज |
| प्रशिक्षण स्वरूप | जंगल आणि निम-शहरी सराव | सुरू |
| आयोजन कालावधी | १८ ते ३१ ऑगस्ट | नियोजित |
पार्श्वभूमी
भारत-थायलंड ‘मैत्री’ सरावाचा इतिहास आणि वाटचाल?
भारत आणि थायलंड यांच्यात २००६ पासून ‘मैत्री’ या संयुक्त लष्करी सरावाचे आयोजन केले जात आहे. दोन्ही देशांमध्ये आलटून-पालटून या सरावाच्या विविध आवृत्त्या होतात. सप्टेंबर महिन्यात मेघालय येथील उमरोई येथे १४ वी आवृत्ती यशस्वीपणे पार पडली होती. आग्नेय आशियाई देशांसोबतचे राजनैतिक आणि संरक्षण संबंध वाढवणे हा भारताच्या ‘अॅक्ट ईस्ट’ धोरणाचा महत्त्वाचा भाग आहे. पुढील काळात दोन्ही देशांच्या नौदल आणि हवाई दलांचे संयुक्त सराव आयोजित केले जातील. तसेच सीमा सुरक्षा मजबूत करण्यावर भर दिला जाईल.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन दोन्ही देशांच्या संरक्षण यंत्रणांनी समन्वय अधिक मजबूत केला आहे. आंतरराष्ट्रीय दहशतवादाविरुद्ध लढा देण्यासाठी सुरक्षेचे नवे आराखडे तयार करण्यात आले आहेत. लष्करी सहकार्यामुळे सीमावर्ती भाग आणि सागरी क्षेत्रातील गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण गतिमान झाली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर दोन्ही देशांतील आर्थिक व धोरणविषयक संबंध अधिक दृढ होण्याचा विश्वास निर्माण झाला आहे. संरक्षण उत्पादन आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात नव्या संधी उपलब्ध होतील. द्विपक्षीय व्यापार तसेच सागरी वाहतूक मार्गांची सुरक्षा वाढण्यास मदत मिळेल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय सुरक्षा आणि शांतता प्रस्थापित होण्याच्या रूपात दिसून येईल. प्रादेशिक स्थिरता वाढल्याने नागरिकांमधील सुरक्षेची भावना अधिक मजबूत होईल. दहशतवादी धोक्यांपासून नागरिकांचे रक्षण करण्याची देशाची क्षमता वाढेल.
संरक्षण आणि लष्करी वर्ग
लष्करी अधिकारी आणि जवान यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांना आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रगत युद्धतंत्र शिकण्याची संधी मिळेल. आधुनिक शस्त्रास्त्रांचा वापर आणि क्लिष्ट भूप्रदेशातील मोहिमांचा अनुभव सैनिकांचे व्यावसायिक कौशल्य उंचावेल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
भारत आणि थायलंड यांच्यातील ‘मैत्री-१५’ सराव हा दोन्ही देशांच्या वाढत्या लष्करी सहकार्याचा सबळ पुरावा आहे. आग्नेय आशियाई प्रदेशात शांतता आणि स्थिरता राखण्यासाठी असे संयुक्त उपक्रम अत्यंत आवश्यक ठरतात. ९ गोरखा रायफल्सच्या जवानांचा सहभाग भारतीय सैन्याची उच्च व्यावसायिकता दर्शवतो. संयुक्त राष्ट्रांच्या सनदेनुसार दहशतवादाविरुद्ध लढा देण्याची ही क्षमता दोन्ही देशांचे संरक्षण कवच मजबूत करेल. भविष्यात अशा युद्धसरावांमुळे इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील धोरणात्मक भागीदारीला नवी दिशा मिळेल.