राज्यभरातील धरणांनी तळ गाठला आहे. वाढलेल्या तापमानामुळे धरणांतील उपयुक्त पाणीसाठा चोवीस तासांत कमालीचा खालावला आहे. तो केवळ सव्वीस पूर्णांक अकरा टक्के इतका खाली घसरला आहे. त्यामुळे संपूर्ण महाराष्ट्रात तीव्र टंचाईच्या झळा जाणवू लागल्या आहेत. राज्यातील तीन हजार अठ्ठावीस धरणांमध्ये मिळून हा एवढा साठा उरला आहे. मुंबई, पुणे आणि नागपूर यांसारख्या प्रमुख शहरांवर याचा थेट परिणाम होत आहे.
पुणे विभागात भीषण जलसंकट
पुणे विभागातील परिस्थिती सर्वात चिंताजनक बनली आहे. संपूर्ण राज्यात सर्वात कमी पाणीसाठा या विभागात नोंदवला गेला आहे. पुणे विभागातील धरणांमध्ये सध्या अवघा सोळा पूर्णांक एकोणसत्तर शतांश टक्के साठा उरला आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे याच पुणे विभागात पंधरा एप्रिल रोजी बेचाळीस पूर्णांक बेचाळीस शतांश टक्के पाणीसाठा शिल्लक होता. हा गेल्या दीड महिन्यात प्रचंड वेगाने आटला आहे. या विभागातील परिस्थिती हाताबाहेर जाऊ नये म्हणून पाण्याचे काटेकोर नियोजन केले जात आहे. प्रशासनाकडून नागरिकांना पाणी जपून वापरण्याचे आवाहन केले जात आहे.
राज्यभरातील विभागनिहाय साठ्याची स्थिती
अमरावती विभागात सर्वाधिक म्हणजे एकोणचाळीस पूर्णांक शून्य सात शतांश टक्के पाणीसाठा शिल्लक आहे. त्याखालोखाल नागपूर विभागात सदतीस पूर्णांक चाळीस शतांश टक्के, कोकण विभागात बत्तीस पूर्णांक एकोणचाळीस शतांश टक्के, छत्रपती संभाजीनगर विभागात अठ्ठावीस पूर्णांक ऐंशी शतांश टक्के आणि नाशिक विभागात पंचवीस पूर्णांक सत्तावन्न शतांश टक्के पाणीसाठा शिल्लक राहिला आहे. मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या मुख्य धरणक्षेत्रांमध्येही साठा वेगाने कमी होत असल्याने महानगराची चिंता वाढली आहे.
प्रशासकीय नियोजन आणि खबरदारीचे आदेश
एल निनोच्या प्रभावामुळे यंदा पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याचा अंदाज हवामान खात्याने वर्तवला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी जलसंपदा विभागाला धरणांतील उपलब्ध पाणीसाठा अत्यंत जपून वापरण्याचे कडक आदेश दिले आहेत. पाण्याचे योग्य व्यवस्थापन राहावे, यासाठी प्रशासनाने पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. पाण्याचा अपव्यय टाळून काटकसरीने वापर करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
ऑगस्ट अखेरपर्यंत पाणी पुरवण्याचे आव्हान
राज्यातील धरणांतील उपलब्ध पाणीसाठा सर्व नागरिकांना किमान ऑगस्ट महिन्याच्या अखेरपर्यंत पुरावा, यादृष्टीने जलसंपदा विभाग आराखडा तयार करत आहे. कृष्णा खोरे विकास महामंडळाचे कार्यकारी संचालक डॉ. हेमंत धुमाळ यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, उपलब्ध साठ्याचे नियोजनपूर्वक वाटप सुरू असून ऑगस्ट अखेरपर्यंत हा साठा पुरेल असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला आहे. तरीही आगामी काळात पावसाचे वेळेवर आगमन न झाल्यास हे संकट अधिक गहिरे होऊ शकते, त्यामुळे राज्याला पाण्याचा प्रत्येक थेंब काळजीपूर्वक वापरण्याची गरज आहे.