
मंगोलियातून उगम पावलेल्या एका शक्तिशाली चक्रीवादळाने उत्तर चीनच्या विस्तीर्ण प्रदेशाला आपल्या कचाट्यात घेतले आहे. यामुळे निर्माण झालेल्या भीषण धुळीच्या वादळाने संपूर्ण जनजीवन विस्कळीत केले आहे. झिंजियांग, गांसू आणि इनर मंगोलिया यांसारख्या भागांत वाळूच्या प्रचंड लाटांनी शहरांना वेढले आहे. हवामान खात्याने या भागांत पिवळा इशारा जाहीर केला असून नागरिकांना घराबाहेर न पडण्याच्या सूचना दिल्या आहेत.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, मंगोलियाच्या गोबी वाळवंटात कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झाल्याने या चक्रीवादळाचा उगम झाला. या वाऱ्यांनी वाळवंटातील लाखो टन वाळू आणि धूळ हवेत उडवून चीनच्या दिशेने आणली आहे. उत्तर चीनमधील इनर मंगोलिया, गांसू आणि शानक्सी प्रांतांना ओलांडून हे धुळीचे साम्राज्य आता सिचुआन प्रांतापर्यंत पोहोचले आहे, जे भौगोलिकदृष्ट्या या वादळांच्या कक्षेपासून लांब मानले जाते. या वादळाचा वेग इतका प्रचंड आहे की काही भागांत वाऱ्याचा वेग ताशी ऐंशी ते शंभर किलोमीटरपर्यंत नोंदवला गेला आहे. या धुळीमुळे हवेची गुणवत्ता कमालीची खालावली असून, प्रदूषणाने धोक्याची पातळी ओलांडली आहे. या वादळाचा फटका वाहतूक व्यवस्थेला बसला आहे. रस्त्यांवर धुळीचे साम्राज्य असल्याने दृश्यमानता पन्नास मीटरपेक्षाही कमी झाली आहे. यामुळे अनेक प्रमुख महामार्गांवर अपघात टाळण्यासाठी वाहतूक थांबवण्यात आली आहे. धुळीच्या लोटामुळे विमानतळांवरील उड्डाणे रद्द करावी लागली किंवा इतरत्र वळवण्यात आली आहेत. रेल्वे रुळांवर वाळू साचल्याने आणि वेगावर मर्यादा आल्याने गाड्या उशिराने धावत आहेत. बाहेर पडणाऱ्या नागरिकांना श्वास घेण्यास त्रास होत असून, डोळ्यांच्या जळजळीच्या तक्रारी वाढल्या आहेत. प्रशासनाने शाळांना सुट्टी जाहीर केली असून लोकांना खिडक्या आणि दरवाजे घट्ट बंद ठेवण्यास सांगितले आहे. शेती क्षेत्रालाही याचा फटका बसला असून, नवीन पिकांचे आणि प्लास्टिक ग्रीनहाऊसचे प्रचंड नुकसान झाले आहे. अनेक ठिकाणी झाडे उन्मळून पडल्याने वीजपुरवठा खंडित झाला आहे.
दरवर्षी वसंत ऋतूमध्ये गोबी वाळवंटातून येणाऱ्या वाऱ्यांमुळे चीनला अशा वादळांचा सामना करावा लागतो. मात्र, यंदा या वादळांची तीव्रता आणि व्याप्ती वाढली आहे. वैज्ञानिकांच्या मते, जमिनीचे वाढते वाळवंटीकरण आणि आर्द्रतेचे कमी झालेले प्रमाण यामुळे धुळीचे कण हवेत सहजपणे लांबवर प्रवास करत आहेत. चीन सरकार झाडे लावून हे वादळ रोखण्याचा प्रयत्न करत असले, तरी निसर्गाच्या या लहरीपणापुढे सध्या यंत्रणा अपुरी पडताना दिसत आहे. चीनच्या राष्ट्रीय हवामान केंद्राने नागरिकांना खालील खबरदारी घेण्याचे आवाहन केले आहे. बाहेर पडताना मास्कचा वापर अनिवार्य केला आहे. सोसाट्याच्या वाऱ्यामुळे कोसळणाऱ्या झाडांपासून किंवा फलकांपासून वाहने सुरक्षित ठिकाणी पार्क करण्यास सांगितले आहे. वृद्ध आणि श्वसनाचा त्रास असलेल्या व्यक्तींनी विशेष काळजी घ्यावी, प्रशासनाने अशा सूचना केल्या आहेत. येत्या चोवीस ते अठ्ठेचाळीस तासांत वाऱ्याचा वेग कमी होण्याची शक्यता असली, तरी धुळीचे कण हवेत तरंगत राहतील, ज्यामुळे आरोग्याचा धोका कायम आहे, असा इशाराही प्रशासनाने दिला आहे.