🌱 अर्थकारण सदर • विषय १ 🚁 कृषी ड्रोन तंत्रज्ञान — शेतीची नवी पंख झेप 🌾 मजुरांची टंचाई, वाढता खर्च आणि वेळेची कमतरता यावर मात करणारं तंत्रज्ञान — खर्च, नफा, सरकारी सबसिडी आणि एका शेतकरी महिलेची प्रेरणादायी कहाणी. ⏱️५-७ मिनिटेप्रति एकर फवारणी 💧९०%पाण्याची बचत 🎯१००%पर्यंत…
वेचक | वेळ 📌 वेचक आजचा विषय: ‘वेळ’ (Time) जगातील सर्वात महागडी आणि मर्यादित गोष्ट म्हणजे ‘वेळ’. आजच्या ‘वेचक’ सदरात आपण वेळेच्या संकल्पनेचा वेगवेगळ्या कोनातून घेतलेला हा एक सर्वोत्तम आढावा घेणार आहोत — तत्त्वज्ञान, विज्ञान, व्यवस्थापन आणि इतिहास या चार प्रवाहांतून! 🌊 💡 वेचक तत्त्वज्ञान…
अमेरिकेतील उत्तर कॅरोलिना राज्यात हेलीन नावाच्या प्रचंड वादळामुळे अनेक गावे उद्ध्वस्त झाली आहेत. मुसळधार पावसामुळे पूर आणि भूस्खलन होऊन घरे, रस्ते आणि पूल वाहून गेले. तसेच अनेक भाग बाहेरील जगापासून पूर्णपणे तुटले. या नैसर्गिक आपत्तीनंतर अनेक महिने उलटूनही पुनर्बांधणीची प्रक्रिया अत्यंत धीम्या गतीने सुरू असल्याचे…
सह्याद्रीच्या कड्याकपारींत जेव्हा पावसाचे नर्तन सुरू होते, तेव्हा डोंगरदऱ्यांतून एक वेगळीच सृष्टी आकाराला येते. पाषाणातून झरे फुटतात आणि झाडांच्या पानांवरून ओघळणारे थेंब उतारावरून धावू लागतात. याच जलधारांतून जन्म होतो तो कोकणातील नद्यांचा. रत्नागिरीच्या कुशीतून वाहणारी अशीच एक लाघवी नदी म्हणजे ‘मुचकुंदी’. या नावाचा उच्चार करताच…
रत्नागिरी जिल्ह्यातील सह्याद्रीच्या पश्चिम उतारावर उगम पावणारी काजळी नदी म्हणजे कोकणाच्या जगण्याचा अविभाज्य भाग. डोंगरकपारींमधून वाट काढत, हिरव्या भातशेतींच्या कडेने वळणे घेत ती पश्चिमेकडे झुकत जाते. साधारण पन्नास ते साठ किलोमीटरचा प्रवास करत ती रत्नागिरी शहराजवळ अरबी समुद्राला जाऊन मिळते. तिच्या मुखाशी तयार झालेली विस्तीर्ण…
पृथ्वीच्या कुशीत खोलवर दडलेलं एक रहस्यमय जग आहे — काळ्या रंगाचं, पण जगाला उजळवणारं. कोळसा, ज्याला अनेकदा ‘काळं सोनं’ म्हटलं जातं, हे केवळ इंधन नाही; तो औद्योगिक क्रांतीचा आधार, शहरांच्या उजेडाचा स्रोत आणि अनेक ऐतिहासिक घटनांचा साक्षीदार आहे. जगाच्या विविध भागांत पसरलेल्या कोळशाच्या खाणी म्हणजे…
सह्याद्रीच्या कुशीत नसला तरी दख्खनच्या पठारावर अभिमानाने उभा असलेला नळदुर्ग किल्ला आपल्या भव्यतेइतकाच त्याच्या अद्भुत जलव्यवस्थापनासाठीही ओळखला जातो. काळ्या दगडात कोरलेला हा किल्ला जणू पाण्याशी संवाद साधत उभा आहे. पावसाच्या प्रत्येक थेंबाचे मोल जाणणाऱ्या त्या काळातील कारागिरांनी येथे असा पाणीसाठा उभारला की, आजही तो पाहताना…
दुसऱ्या महायुद्धानंतर अनेक दशके उलटून गेली असली तरी युरोपातील बेल्जियम आणि नेदरलँड्स या देशांमध्ये एक अत्यंत भावनिक आणि प्रेरणादायी परंपरा आजही निष्ठेने जिवंत ठेवली आहे. या दोन्ही देशांमधील स्थानिक कुटुंबे युद्धात आपले प्राण गमावलेल्या अमेरिकन सैनिकांच्या कबरींची जबाबदारी स्वतःहून स्वीकारतात आणि त्यांची निगा राखतात. विशेष…
एकूण छत्तीस बेटं मिळून झालेलं, पृथ्वीची एकाहत्तर ते चौऱ्याहत्तर अंश पूर्व रेखांश आणि बारा ते तेरा अंश उत्तर अक्षांश एवढीच टिचकीभर जागा व्यापलेलं, समुद्रसपाटीपासून फक्त शून्य पूर्णांक पाच ते शून्य पूर्णक सात मीटर एवढ्याच उंचावर असलेलं, भारताच्या पश्चिम किनार पट्टीवर केरळच्या कोचीनपासून सुमारे दोनशे चोवीस…
सह्याद्रीच्या हिरव्यागार डोंगररांगांतून उगम पावणारी कोयना नदी ही महाराष्ट्राच्या निसर्गसौंदर्याची आणि जीवनदायी शक्तीची एक सुंदर ओळख आहे. सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वरच्या परिसरात, ढगांच्या कुशीत आणि दाट जंगलांच्या सान्निध्यात तिचा जन्म होतो. सुरुवातीला एखाद्या लहानशा झऱ्यासारखी शांतपणे वाहणारी कोयना, पुढे पुढे आपल्या प्रवाहात ताकद आणि वेग घेते….
महाराष्ट्रच्या आकाशात आजकाल काहीतरी वेगळंच घडतंय. उन्हाळ्याच्या तडाख्यातही अचानक काळे ढग दाटून येतात, वारा वेड्यासारखा सुटतो, आणि क्षणार्धात आभाळातून पावसाऐवजी बर्फाचे कठीण दाणे जमिनीवर कोसळू लागतात. शेतात उभ्या पिकांवर, घरांच्या छपरांवर, अंगणात खेळणाऱ्या मुलांच्या भोवती — सर्वत्र या गारांचा सडा पडतो. निसर्गाच्या या अनपेक्षित रूपाला…
सह्याद्रीच्या कुशीतून अलगद उगम पावलेली एक निर्मळ जलधारा, डोंगर-दऱ्या ओलांडत, गावांना जीवन देत, शेत शिवारांना नव्या नवरीप्रमाणे हिरवा शालू नेसवत अखंड प्रवास करत राहते — ती म्हणजे कृष्णा नदी. तिच्या प्रवाहात केवळ पाणी नाही, तर संस्कृती, इतिहास आणि असंख्य जीवांचे जीवन दडलेले आहे. शांतपणे वाहत…
धुक्याच्या पांढऱ्या शालीत अलगद लपेटलेले डोंगर, निळसर छटा घेतलेले उतार आणि वाऱ्याच्या मंद झुळकीत हलकेच डोलणारी चहाची हिरवीगार बागायती…. हे मनोहारी चित्र दिसतं ते नीलगिरी पर्वतावर. निसर्गाने रंगवलेले एक जिवंत चित्र म्हणजे निलगिरी पर्वतरांग. ‘नीलगिरी’ या नावामागेही एक मोहक रहस्य दडलेले आहे. येथे फुलणाऱ्या निळसर…
अलिकडे विवाह समारंभांवर अमाप उधळपट्टी केली जात आहे. तर दुसरीकडे मोठ्या संख्येतील लोकांना साध्या पद्धतीने विवाह करणेही मुश्किलीचे असल्याचे चित्र या समाजात दिसते. ‘लायन्स क्लब ऑफ नाशिक कॉर्पोरेट’ या संस्थेतर्फे समाजातील अशा गरजवंतांसाठी कन्यादान योजना राबविली जात आहे. येत्या २ मे रोजी या माध्यमातून आदिवासी…