टीएमटी बसचे तिकीट महागले
दि. 11दि. 11 । ऑगस्ट । 2026
ठाणे महापालिका परिवहन उपक्रमाने (टीएमटी) पूर्ण ११ वर्षांच्या कालावधीनंतर प्रवासी तिकीट दरात वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या नवीन प्रस्तावानुसार सर्वसाधारण बसच्या तिकीट दरात अंतरानुसार ३ ते २५ रुपये आणि वातानुकूलित बसच्या दरात ३ ते ७ रुपये वाढ निश्चित करण्यात आली आहे.
३ ते २५ रुपये
सर्वसाधारण बस तिकीट वाढ
३३.४८ कोटी रुपये
वार्षिक अतिरिक्त अपेक्षित उत्पन्न
२७३.७८ कोटी रुपये
टीएमटीचा वार्षिक एकूण तोटा
४६४.०७ कोटी रुपये
टीएमटीवर प्रलंबित एकूण देणी
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
ठाणे महापालिका परिवहन उपक्रमाने तब्बल ११ वर्षांनंतर बस तिकीट दरात ३ ते २५ रुपयांची वाढ लागू करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. वातानुकूलित बस प्रवासासाठी ३ ते ७ रुपयांची दरवाढ प्रस्तावित आहे. १७ जुलै २०१५ नंतर प्रथमच ही दरवाढ अंमलात येत असून प्रवासी प्रवासावर याचा थेट प्रभाव पडत आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
ठाणे महापालिका आयुक्त, टीएमटी परिवहन व्यवस्थापक भालचंद्र बेहेरे आणि परिवहन समिती सदस्यांनी प्रशासकीय बैठकीत हा निर्णय घेतला आहे. दररोज प्रवास करणारे २ लाख ८० हजार प्रवासी, महिला संघटना, ज्येष्ठ नागरिक मंच आणि स्थानिक लोकप्रतिनिधी या निर्णयाशी थेट संबंधित घटक ठरले आहेत.
तात्कालिक परिणाम
नव्या निर्णयानुसार दैनिक प्रवाशांसाठी १०० रुपयांचा अमर्याद प्रवास पास तात्काळ उपलब्ध करून दिला आहे. महिलांची ५० टक्के सवलत कमी करून ३३ टक्के केली आहे. ६५ ते ७५ वयातील ज्येष्ठांना ५० टक्के सवलत आणि ७५ वयावरील ज्येष्ठांना मोफत प्रवासाची रचना लागू झाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
परिवहन प्रशासनाने थकीत देणी चुकवण्यासाठी अन् वाढता आर्थिक तोटा भरून काढण्यासाठी हा निर्णय अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट केले आहे. ठाणे महापालिकेच्या आगामी महासभेत या प्रस्तावाला अधिकृत मान्यता मिळवून नियमांनुसार पूर्ण अंमलबजावणी करण्याची शासकीय प्रक्रिया प्रशासनाने गतिमान केली आहे.
तिकीट दरवाढ आणि महसूल वाढीचा आराखडा
टीएमटी प्रशासनाने जून २०२६ मधील प्रवासी संख्या लक्षात घेऊन उत्पन्नाची नवी गणितं मांडली आहेत. दररोज सुमारे ९ लाख ३० हजार रुपयांचे अतिरिक्त उत्पन्न मिळवण्याचे उद्दिष्ट निश्चित केले आहे. या माध्यमातून वर्षाला ३३ कोटी ४८ लाख रुपयांचा अतिरिक्त महसूल जमा करण्याचे नियोजन आखले आहे.
- सर्वसाधारण बसच्या तिकिटात अंतरानुसार ३ ते २५ रुपयांची वाढ प्रस्तावित.
- वातानुकूलित बसच्या तिकीट दरात अंतरानुसार ३ ते ७ रुपयांची वाढ.
आर्थिक तोटा, थकीत देणी आणि उत्पन्न वाढीचे नवे मार्ग
ठाणे महापालिका परिवहन उपक्रम सध्या तीव्र आर्थिक अडचणींचा सामना करत आहे. एप्रिल २०२५ ते मार्च २०२६ या कालावधीत टीएमटीचा खर्च आणि उत्पन्न यातील वार्षिक तूट २३६ कोटी ५३ लाख रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे. विविध प्रवासी सवलतींमुळे ३७ कोटी २४ लाख रुपयांचा अतिरिक्त भार तिजोरीवर पडला आहे. यामुळे एकूण वार्षिक तोटा २७३ कोटी ७८ लाख रुपयांवर गेला आहे. उपक्रमावर सध्या ४६४ कोटी ७ लाख रुपयांची देणी प्रलंबित आहेत. यामध्ये कंत्राटदारांचे ४३ कोटी ६३ लाख रुपये आणि कर्मचाऱ्यांचे ३३७ कोटी १६ लाख रुपये थकीत आहेत. उत्पन्न वाढवण्यासाठी टीएमटी प्रशासनाने बस आरक्षित देणे, बस स्थानकांवरील जागा भाड्याने देणे, पे-अँड-पार्क योजना, सीएनजी पंप आणि ३९० नव्या बस ताफ्यात आणण्याची व्यापक योजना तयार केली आहे.
“२०१५ नंतर इंधन, सुटे भाग अन् आस्थापना खर्चात प्रचंड वाढ झाली आहे. सेवा अखंड चालू ठेवण्यासाठी तिकीट दरवाढ अन् सवलतींमधील पुनर्रचना अत्यावश्यक बनली आहे. दररोज ९ लाख ३० हजार रुपयांचे अतिरिक्त उत्पन्न मिळून परिवहन उपक्रमाची ढासळलेली आर्थिक स्थिती सुधारण्यास बळ लाभेल.”
— भालचंद्र बेहेरे, व्यवस्थापक, ठाणे महापालिका परिवहन उपक्रम“प्रवाशांवर अचानक आर्थिक ताण न टाकता सर्व घटकांचा समतोल साधण्याचा प्रयत्न केला आहे. दैनिक पास आणि डिजिटल कार्ड सुविधांद्वारे नियमित प्रवाशांना दिलासा देण्याचा उपक्रमाचा उद्देश आहे. महासभेच्या मंजुरीनंतर नवीन तिकीट दर आणि सुधारित नियमांची अंमलबजावणी सुरू करण्यात येईल.”
— गजानन गोदेपुरे, उपायुक्त, ठाणे महापालिका- कर्मचाऱ्यांचे ३३७ कोटी १६ लाख रुपये आणि कंत्राटदारांचे ४३ कोटी ६३ लाख रुपयांचे देणे थकीत.
- आगामी काळात कोलशेत आणि वागळे आगारात ३९० नव्या ई-बस आणि सीएनजी बस दाखल.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| दैनिक प्रवासी संख्या | २ लाख ८० हजार | नोंदवले |
| वार्षिक एकूण तोटा | २७३ कोटी ७८ लाख रुपये | नोंदवले |
| प्रस्तावित अतिरिक्त महसूल | ३३ कोटी ४८ लाख रुपये वर्षाला | अंदाज |
| ताफ्यातील नवीन बस | ३९० बसगाड्या | नियोजित |
पार्श्वभूमी
टीएमटीच्या ११ वर्षांतील प्रवासाची पार्श्वभूमी आणि पुढील दिशा काय?
ठाणे परिवहन उपक्रमाची स्थापना १९८८ मध्ये झाली असून प्रत्यक्ष बससेवा फेब्रुवारी १९८९ मध्ये २८ गाड्यांसह सुरू झाली. टीएमटीने यापूर्वी १७ जुलै २०१५ रोजी तिकीट दरवाढ केली होती. गेल्या ११ वर्षांत डिझेलचा दर ६३.९७ रुपयावरून प्रचंड वाढला असून सीएनजी, वीज आणि सुट्या भागांच्या किमतीत लक्षणीय वाढ झाली आहे. सध्या टीएमटीकडे ४०७ बस उपलब्ध असून ३८१ गाड्या १०८ मार्गांवर दररोज ७,३७७ फेऱ्या मारतात. दररोज सरासरी २८ लाख रुपयांचे तिकीट उत्पन्न मिळणाऱ्या या उपक्रमावर ४६४ कोटींपेक्षा जास्त देण्यांचा डोंगर साचला आहे. आगामी महासभेसमोर हा संपूर्ण प्रस्ताव मंजुरीसाठी सादर केला जात आहे. मंजुरीनंतर नवी तिकीट रचना, डिजिटल पास प्रणाली आणि ३९० नव्या साध्या व डबलडेकर ई-बस ताफ्यात समाविष्ट करण्याची प्रक्रिया वेगाने राबवली जाईल.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन टीएमटी प्रशासनाने आर्थिक शिस्त आणण्याचे पाऊल उचलले आहे. थकीत ४६४ कोटी रुपयांची देणी फेडण्यासाठी आणि तोटा कमी करण्यासाठी ही दरवाढ अंमलात आणली जात आहे. आगार परिसरातील मोकळ्या जागा, जाहिरात हक्क आणि पे-अँड-पार्क सुविधांमधून बिगर-तिकीट उत्पन्न वाढवण्यावर प्रशासनाने भर दिला आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर संमिश्र प्रतिक्रिया उमटल्या आहेत. वाहतूक खर्च वाढल्याने स्थानिक व्यावसायिक, कामगार आणि कर्मचाऱ्यांच्या दैनंदिन प्रवासाचा अर्थसंकल्प बदलला आहे. बस स्थानक परिसरातील व्यापारी दुकानगाळे भाड्याने देण्याच्या धोरणामुळे नवीन स्थानिक व्यवसायांना संधी उपलब्ध होत असून पालिका तिजोरीत भर पडण्याचे मार्ग मोकळे झाले आहेत.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दिसून येत आहे. दररोज प्रवास करणाऱ्या २ लाख ८० हजार प्रवाशांच्या खिशावर तिकीट वाढीचा अतिरिक्त भार पडला आहे. १०० रुपयांचा दैनिक अमर्याद पास प्रवाशांना काही प्रमाणात दिलासा देणारा ठरत असून महिला अन् ज्येष्ठ नागरिकांच्या सवलतींमधील कपातीमुळे कौटुंबिक मासिक खर्चात थेट वाढ झाली आहे.
दैनिक प्रवासी व नोकरदार वर्ग
दैनिक प्रवासी अन् नोकरदार वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून दररोजच्या प्रवासाच्या खर्चात ३ ते २५ रुपयांची वाढ सोसावी लागत आहे. कामानिमित्त शहरांतर्गत आणि मुंबई-नवी मुंबईत प्रवास करणाऱ्या चाकरमान्यांना १०० रुपयांचा दैनिक पास सोयीचा पडत आहे. डिजिटल कार्डच्या माध्यमातून सुट्या पैशांचा त्रास कमी होण्यास मदत मिळत आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
सार्वजनिक वाहतूक उपक्रम हा नागरिकांच्या सामाजिक आणि आर्थिक गतिशीलतेचा पाया असतो. टीएमटी प्रशासनाने ११ वर्षांनंतर केलेली तिकीट दरवाढ ही संस्थात्मक अस्तित्व टिकवण्यासाठी अपरिहार्य पाऊल दिसते. इंधन, आस्थापना खर्च अन् थकीत देण्यांचा साचलेला डोंगर पाहता महसूल वाढवणे गरजेचे होते. तथापि, दरवाढीसोबतच प्रवाशांना वक्तशीर, स्वच्छ आणि सुरक्षित बससेवा पुरवणे प्रशासनाचे कर्तव्य ठरते. केवळ तिकीट दर वाढवून प्रश्न सुटणार नसून बिगर-तिकीट उत्पन्नाचे स्रोत वेगाने विकसित करणे आवश्यक आहे. प्रवासी सेवा अधिक सक्षम, पारदर्शक आणि गुणवत्तापूर्ण ठेवल्यास नागरिकांचा या निर्णयाला सकारात्मक प्रतिसाद लाभू शकेल.