📅 दिनांक 19 ऑगस्ट : इतिहासात आजच्या दिवशी काय घडलं?

दिनविशेष

दिनांक १९ ऑगस्ट

इतिहासातील आजचा दिवस

🌍 आजचा विशेष: दिनांक १९ ऑगस्ट २०२६ – आज श्रावण शुद्ध षष्ठी (किंवा तिथीनुसार कालखंडातील विशेष व्रत/दिवस). मुंबई प्रमाण वेळेनुसार चंद्रोदय रात्री अंदाजे ११:१५ वाजता होईल. श्रावण महिन्यातील षष्ठी तिथीला संत-सज्जनांचे पूजन आणि निसर्गाशी कृतज्ञता व्यक्त करण्याचे विशेष महत्त्व मानले जाते.

१महाराष्ट्र घटना १भारत घटना १जग घटना १शोध/तंत्रज्ञान १जयंती ०स्मृतिदिन

🏆 आजचे विशेष दिन

🌍 जागतिक दिन

जागतिक छायाचित्रण दिन (World Photography Day): महत्त्व व इतिहास: छायाचित्रण कला आणि विज्ञानाचा गौरव करण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो. १९ ऑगस्ट १८३९ रोजी फ्रेंच सरकारने लुई डॅग्युरे यांनी विकसित केलेल्या ‘डॅग्युरीओटाइप’ (Daguerreotype) या पहिल्या यशस्वी छायाचित्रण प्रक्रियेचे पेटंट खरेदी करून ते जगासाठी विनामूल्य खुले केले होते.

जागतिक मानवतावादी दिन (World Humanitarian Day): महत्त्व व इतिहास: मानवतावादी सेवेसाठी प्राण गमावलेल्या किंवा योगदान देणाऱ्या घटकांचे स्मरण करण्यासाठी हा दिवस पाळला जातो. १९ ऑगस्ट २००३ रोजी बगदाद (इराक) येथील संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्यालयावर झालेल्या बॉम्बस्फोटात मारल्या गेलेल्या २२ कर्मचाऱ्यांच्या स्मरणार्थ २००८ पासून संयुक्त राष्ट्रांनी हा दिवस घोषित केला.

🇮🇳 राष्ट्रीय दिन

आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.

🚩 महाराष्ट्र दिन

आज या प्रकारची नोंद उपलब्ध नाही.

🚩 महाराष्ट्रातील महत्त्वाच्या घटना

१६६६

छत्रपती शिवाजी महाराज आणि बालसंभाजी महाराज यांची आग्रा येथून ऐतिहासिक सुटका

महत्त्व व इतिहास: औरंगजेबाच्या कपटकारस्थानाला शह देत छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आग्र्याच्या कैदेतून मिठायांच्या पेटाऱ्यांमधून अत्यंत चाणाक्षपणे सुटका करून घेतली. मराठेशाहीच्या आणि महाराष्ट्राच्या इतिहासातील ही अत्यंत रोमहर्षक व निर्णायक घटना मानली जाते.

🇮🇳 भारतातील महत्त्वाच्या घटना

१९१९

अफगाणिस्तानने ब्रिटनपासून पूर्ण स्वातंत्र्य मिळवले (रावलपिंडी करार)

महत्त्व व इतिहास: तिसऱ्या अँग्लो-अफगाण युद्धानंतर रावलपिंडी करारावर स्वाक्षरी झाली, ज्याद्वारे ब्रिटनने अफगाणिस्तानचे सार्वभौमत्व व स्वातंत्र्य मान्य केले. भारतीय उपखंडाच्या भू-राजकीय इतिहासात या घटनेचे मोठे महत्त्व आहे.

🌎 जगातील महत्त्वाच्या घटना

१९६०

सोव्हिएत युनियनने स्पुतनिक-५ (Sputnik 5) हे अंतराळयान प्रक्षेपित केले

महत्त्व व इतिहास: या अंतराळयानातून ‘बेल्का’ आणि ‘स्ट्रेल्का’ नावाच्या दोन कुत्र्यांना अंतराळात पाठवण्यात आले होते. पृथ्वीच्या कक्षेत फिरून सुरक्षितपणे जिवंत परत आलेले हे पहिलेच सजीव ठरले, ज्यामुळे मानवी अंतराळ प्रवासाचा मार्ग मोकळा झाला.

🔬 आजचा शोध / तंत्रज्ञान

१८३९

डॅग्युरीओटाइप छायाचित्रण प्रक्रिया (Daguerreotype Photography Process)

👤 लुई डॅग्युरे (Louis Daguerre)

लुई डॅग्युरे यांनी सिल्व्हर-प्लेटेड तांब्याच्या पत्र्यावर आयोडिनच्या वाफेद्वारे प्रकाशसंवेदनशील थर तयार करून कायमस्वरूपी प्रतिमा टिपण्याची पद्धत शोधली. १९ ऑगस्ट १८३९ रोजी फ्रेंच अकॅडमी ऑफ सायन्सेसने ही माहिती जगासमोर आणली.

🌍 परिणाम: यामुळे मानवी इतिहासात पहिल्यांदाच वास्तविक दृश्ये आणि व्यक्तींची चित्रे कायमस्वरूपी टिपणे शक्य झाले, ज्यातून आधुनिक छायाचित्रण आणि चित्रपट क्षेत्राचा जन्म झाला.

🎂 जयंती

डॉ. शंकर दयाळ शर्मा १९१८ – १९९९

📍 जन्मस्थळभोपाळ, मध्य प्रदेश

👨‍👩‍👧 कुटुंबमध्यमवर्गीय विद्वान आणि धार्मिक कुटुंब

📝 परिचय भारताचे ९वे राष्ट्रपती, स्वातंत्र्यसैनिक आणि कायदेतज्ज्ञ.

⭐ योगदान भारताचे उपराष्ट्रपती आणि राष्ट्रपती म्हणून त्यांनी भारतीय संसदीय लोकशाहीचे रक्षण व संवर्धन केले. भोपाळ विलीनकरणाच्या आंदोलनात त्यांनी सक्रिय सहभाग घेतला होता.

🤔 रंजक माहिती त्यांनी क Cambridge विद्यापीठातून कायद्याची पीएच.डी. (Ph.D.) पदवी मिळवली होती आणि तिथे अध्यापनही केले होते.

🪔 स्मृतिदिन

आज या विभागात अचूक माहितीनुसार नोंद उपलब्ध नाही

🎉 आज वाढदिवस असलेल्या प्रसिद्ध व्यक्ती

सुधा मूर्ती

📍 जन्मस्थळशिगाव, कर्नाटक

🎯 क्षेत्रसाहित्य, समाजसेवा आणि तंत्रज्ञान

👨‍👩‍👧 कुटुंब डॉ. आर. एच. कुलकर्णी (वडील) व विमला कुलकर्णी (आई); पती: एन. आर. नारायण मूर्ती (इन्फोसिसचे सह-संस्थापक).

📝 परिचय इन्फोसिस फाऊंडेशनच्या माजी अध्यक्षा, प्रसिद्ध लेखिका आणि राज्यसभा खासदार.

⭐ विशेष कामगिरी टाटा इंजिनिअरिंग अँड लोकोमोटिव्ह कंपनी (TELCO) मधील पहिल्या महिला टेलिफोन/इंजिनिअर. कन्नड आणि इंग्रजी भाषेत अनेक बालसाहित्य व कथासंग्रहांचे लेखन.

🤔 रंजक माहिती TELCO मध्ये फक्त पुरुषांनाच नोकरी देण्याच्या धोरणाविरोधात त्यांनी थेट जे. आर. डी. टाटा यांना पत्र लिहून विरोध दर्शवला होता, ज्यानंतर कंपनीने महिलांसाठी दारे खुली केली.

इन्झमाम-उल-हक

📍 जन्मस्थळमुल्तान, पाकिस्तान

🎯 क्षेत्रक्रीडा (क्रिकेट)

👨‍👩‍👧 कुटुंब पारंपरिक मुस्लिम कुटुंब.

📝 परिचय पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे माजी कर्णधार आणि फलंदाज.

⭐ विशेष कामगिरी एकदिवसीय आणि कसोटी सामन्यांमध्ये पाकिस्तानसाठी १०,००० पेक्षा जास्त धावा करणारा फलंदाज; १९९२ च्या विश्वचषक विजेत्या संघातील महत्त्वाचा खेळाडू.

🤔 रंजक माहिती आपल्या संथ धावण्याच्या (Run-out) शैलीमुळे आणि फिरकीपटूंविरुद्धच्या उत्कृष्ट आक्रमक फलंदाजीमुळे ते क्रिकेट जगतात प्रसिद्ध होते.

📖 विशेष उल्लेख

छत्रपती शिवाजी महाराजांची आग्रा येथून सुटका (१९ ऑगस्ट १६६६): १९ ऑगस्ट १६६६ हा दिवस मराठा साम्राज्यासाठी अत्यंत भाग्याचा आणि ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाचा ठरला. औरंगजेबाच्या ५०व्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने छत्रपती शिवाजी महाराज आणि बालसंभाजी महाराज आग्र्याला गेले होते. परंतु, तेथे योग्य सन्मान न मिळाल्याने महाराजांनी आपला संताप व्यक्त केला, ज्यानंतर औरंगजेबाने त्यांना नजरकैदेत ठेवले. औरंगजेबाचा हेतू महाराजांना ठार मारण्याचा किंवा आग्र्यातच कायमचे बंदी बनवण्याचा होता.

अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत महाराजांनी आपली बुद्धिमत्ता, चातुर्य आणि संयमाचा परिचय दिला. आजारपणाचे निमित्त करून त्यांनी साधू-संतांना आणि गरिबांना मिठायांचे व फळांचे मोठे पेटारे वाटण्यास सुरुवात केली. सुरक्षारक्षक जेव्हा या रोजच्या प्रक्रियेला सरावले, तेव्हा १९ ऑगस्ट रोजी छत्रपती शिवाजी महाराज आणि संभाजी राजे स्वतः पेटार्यात बसून नजरकैदेतून निसटले.

या घटनेने औरंगजेबाला मोठा धक्का बसला. आग्र्याहून सुखरूप स्वराज्यात परतल्यानंतर महाराजांनी मराठा राज्याचा विस्तार वेगाने केला आणि पुढे १६७४ मध्ये छत्रपती म्हणून राज्याभिषेक करून घेतला.

💡 आणखी थोडं

💡 तुम्हाला माहिती आहे का?

१९ ऑगस्ट १८३९ रोजी डॅग्युरीओटाइप छायाचित्रण तंत्रज्ञान जेव्हा फ्रेंच सरकारने जगाला भेट म्हणून दिले, तेव्हा त्यांनी या शोधकर्त्याला (लुई डॅग्युरे) आजीवन वार्षिक पेन्शन मंजूर केली होती, जेणेकरून हे तंत्रज्ञान जगभरात मोफत उपलब्ध होऊ शकेल.

❓ आजचा प्रश्न

जर १६६६ मध्ये छत्रपती शिवाजी महाराजांनी आग्र्यातून चाणाक्षपणे सुटका करून घेतली नसती, तर भारताच्या राजकीय इतिहासाचे चित्र आज कसे असते असे तुम्हाला वाटते?

💬 तुमचे मत

आग्रा सुटकेच्या प्रसंगातून शिवरायांचे कोणते गुण (उदा. संयम, नियोजन, धैर्य) तुम्हाला सर्वात जास्त प्रभावित करतात? कमेंटमध्ये नक्की सांगा!