मुंबई – गणेशोत्सवासाठी कोकणात जाणाऱ्या भाविकांना मोठा दिलासा मिळाला असून एसटी महामंडळाने संपूर्ण बस आरक्षित करण्यासाठी आकारले जाणारे ३० टक्के अतिरिक्त शुल्क पूर्णपणे रद्द केले आहे.
३० टक्के
अतिरिक्त शुल्क रद्द
५०००
विशेष एसटी बसेस आरक्षित
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
गणेशोत्सवात कोकणात जाणाऱ्या भाविकांसाठी एसटीच्या ग्रुप बुकिंगवरील ३० टक्के अतिरिक्त शुल्क रद्द करण्यात आले आहे. उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या सूचनेनुसार महामंडळाने हा निर्णय घेतला. यामुळे यंदा कोकणात जाणाऱ्या चाकरमान्यांचा प्रवास अधिक स्वस्त झाला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि राज्याचे परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक हे प्रमुख निर्णयकर्ते आहेत. कोकणवासीय नागरिक तसेच विविध गणेशोत्सव मंडळांनी या संदर्भात सातत्याने पाठपुरावा केला होता.
तात्कालिक परिणाम
एसटी महामंडळाच्या या घोषणेनंतर एकेरी गट आरक्षणासाठी ३० टक्के जादा दर आकारणी तातडीने थांबली आहे. प्रवाशांना आता सामान्य दरात संपूर्ण एसटी बस आरक्षित करण्याची सुविधा उपलब्ध झाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
महामंडळाचा इंधन खर्च आणि कर्मचाऱ्यांचा अतिरिक्त भत्ता लक्षात घेऊन पूर्वी अतिरिक्त शुल्क लावले होते. लोकभावनेचा आधार घेऊन शासनाने हे शुल्क रद्द करण्याचा अधिकृत निर्देश एसटी प्रशासनाला दिला आहे.
गणेशभक्तांची मागणी मान्य
दरवर्षी गणेशोत्सवासाठी मुंबई, ठाणे आणि पालघर परिसरातून लाखो नागरिक कोकणात जातात. या काळात सुमारे ५ हजार एसटी बसेसचे ग्रुप बुकिंग केले जाते. प्रवाशांना मूळ गावी सोडल्यानंतर या गाड्या रिकाम्या परत आणाव्या लागतात. त्यामुळे इंधन, चालक आणि वाहकांच्या अतिकालीन भत्त्याचा भार एसटी महामंडळावर पडतो. हा खर्च भरून काढण्यासाठी महामंडळाने ३० टक्के अतिरिक्त भाडेवाढ लागू केली होती. कोकणवासीय प्रवाशांनी आणि विविध गणेशोत्सव मंडळांनी या निर्णयाला विरोध दर्शवला होता. हे अतिरिक्त शुल्क तातडीने मागे घ्यावे अशी मागणी करण्यात आली होती.
- दरवर्षी गणेशोत्सवात सुमारे ५ हजार एसटी गाड्यांचे ग्रुप बुकिंग पार पडते.
- परतीच्या प्रवासात रिकाम्या येणाऱ्या गाड्यांमुळे एसटीचा अतिरिक्त खर्च वाढतो.
परिवहन मंत्र्यांचे स्पष्टीकरण
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांच्या सूचनेनंतर एसटी प्रशासनाने तातडीने पावले उचलली. परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी पत्रकार परिषदेत या निर्णयाची अधिकृत माहिती दिली. डिझेलच्या वाढत्या किमती आणि कर्मचाऱ्यांचे भत्ते यामुळे अतिरिक्त दराचा निर्णय घेतला होता. लोकांची गरज आणि गणेशोत्सवाचे महत्त्व लक्षात घेऊन हे शुल्क हटवले आहे. यंदा एकेरी गट आरक्षणावर कोणतेही अतिरिक्त भाडे आकारले जाणार नाही. महामंडळाच्या या निर्णयामुळे कोकणात जाणाऱ्या हजारो कुटुंबांना थेट आर्थिक फायदा मिळणार आहे.
“कोकणवासीय भाविकांची मागणी विचारात घेऊन उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी सूचना दिली होती. त्यानुसार एसटीच्या ग्रुप बुकिंगवरील ३० टक्के अतिरिक्त शुल्क पूर्णपणे रद्द केले आहे.”
— प्रताप सरनाईक, परिवहन मंत्री- दरवर्षी गणेशोत्सवात सुमारे ५ हजार एसटी गाड्यांचे ग्रुप बुकिंग पार पडते.
- परतीच्या प्रवासात रिकाम्या येणाऱ्या गाड्यांमुळे एसटीचा अतिरिक्त खर्च वाढतो.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| घोषणा | ३० टक्के अतिरिक्त शुल्क रद्द | लागू |
| मुख्य लाभार्थी | कोकणात जाणारे गणेशभक्त | नोंदवले |
| एकूण बसेस | ५ हजार आरक्षित गाड्या | कार्यरत |
| निर्णय स्तर | राज्य शासन व एसटी महामंडळ | पूर्ण |
पार्श्वभूमी
ग्रुप बुकिंग शुल्काची पार्श्वभूमी
गणेशोत्सवाच्या काळात कोकणात जाणाऱ्या प्रवाशांची संख्या प्रचंड असते. नियमित गाड्यांव्यतिरिक्त नागरिक एकत्र येऊन संपूर्ण एसटी बस आरक्षित करतात. गावी सोडल्यानंतर या गाड्यांना परतीचा प्रवासी मिळत नाही. या रिकाम्या प्रवासाचा आर्थिक फटका एसटी महामंडळाला बसत होता. तो तोटा भरून काढण्यासाठी प्रशासनाने ३० टक्के जादा शुल्क आकारणी सुरू केली होती. प्रवाशांमधून या दराविरोधात तीव्र नाराजी व्यक्त होत होती. शासनाने हस्तक्षेप करत हे शुल्क रद्द केले. पुढील काळात बुकिंग प्रक्रियेत सुलभता आणण्यासाठी विशेष संगणकीय यंत्रणा उभारली जाणार आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन बस डेपोमध्ये गर्दी व्यवस्थापनासाठी विशेष नियोजन केले आहे. प्रवाशांचे गट आरक्षण सुरळीत पार पाडण्यासाठी अतिरिक्त कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती झाली आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर कौटुंबिक प्रवासाचा खर्च कमी झाल्याचे चित्र आहे. सणासुदीच्या काळात खाजगी वाहतूकदारांची मक्तेदारी मोडून काढण्यास मदत होईल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट अनुकूल परिणाम दिसून येत आहे. गणेशोत्सवासाठी गावी जाणाऱ्या मध्यमवर्गीय कुटुंबांची आर्थिक बचत होणार आहे.
कोकणवासीय चाकरमानी
कोकणवासीय चाकरमानी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून सणादिवशी स्वस्त आणि सुरक्षित प्रवास उपलब्ध झाला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
एसटी महामंडळ हे महाराष्ट्रातील बहुजन समाजाच्या दळणवळणाचे मुख्य साधन आहे. गणेशोत्सव हा कोकणवासीयांसाठी अत्यंत भावनिक आणि महत्त्वाचा सण आहे. या काळात ३० टक्के अतिरिक्त शुल्क आकारणे प्रवाशांवर अन्यायकारक ठरत होते. इंधनाचे दर आणि परतीचा रिकामी प्रवास यांमुळे एसटीचा तोटा होत असला, तरी लोककल्याणकारी राज्यामध्ये प्रवाशांचे हित अग्रक्रमी असणे आवश्यक आहे. शासनाने योग्य वेळी हस्तक्षेप करून अतिरिक्त शुल्क रद्द केले. या निर्णयामुळे महामंडळावर आर्थिक भार पडेल, परंतु खाजगी ट्रॅव्हल्सच्या दरोडेखोरीपासून प्रवाशांचे रक्षण होईल. सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था अधिक मजबूत करण्यासाठी शासनाने अशा प्रकारची अनुदाने एसटी महामंडळाला थेट उपलब्ध करून देणे गरजेचे आहे.