भुईमुगावर हुमणी किडीचा प्रादुर्भाव
दि. 31दि. 05 । ऑगस्ट । 2026
सातारा जिल्ह्यातील कराड आणि पाटण तालुक्यांमध्ये भुईमुगाच्या पिकावर हुमणी किडीने प्रादुर्भाव केला आहे. या कीड प्रादुर्भावामुळे दोन्ही तालुक्यांतील भुईमुगाचे पीक धोक्यात आले असून बळीराजा संकटात सापडला आहे.
२
बाधीत तालुके (कराड, पाटण)
१
प्रादुर्भावग्रस्त मुख्य पीक (भुईमूग)
२
नुकसान करणाऱ्या किडीच्या मुख्य अवस्था (अळी व भुंगेरा)
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
कराड आणि पाटण तालुक्यात भुईमूग पिकावर हुमणी किडीचा तीव्र प्रादुर्भाव, पिके वाळल्याने शेतकरी वर्ग चिंतातूर.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
बाधीत शेतकरी, स्थानिक कृषी विस्तार अधिकारी आणि कृषी संशोधन केंद्र शास्त्रज्ञ.
तात्कालिक परिणाम
भुईमुगाची झाडे सुकून वाळल्याने उत्पादनात प्रचंड घट, दुबार पेरणी किंवा औषध फवारणीचा खर्च वाढला.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
कृषी विभागाकडून बाधित क्षेत्राचे सर्वेक्षण आणि कीड नियंत्रणासाठी एकात्मिक उपाययोजनांचे मार्गदर्शन अपेक्षित.
हुमणी किडीचा प्रादुर्भाव आणि पिकाची स्थिती
कराड आणि पाटण परिसरातील हलक्या व मध्यम जमिनीवरील भुईमूग पिकाला हुमणी अळीने लक्ष्य केले आहे. जमिनीतील ओल आणि अनुकूल हवामानामुळे या किडीचा प्रसार वेगाने झाला आहे.
- भुईमुगाची मुळे खाल्ल्याने रोपे वाळून संपूर्ण शेत उध्वस्त.
- कृषी औषधांचा वापर करूनही कीड नियंत्रणात येईना.
ऐन हंगामात शेतकरी संकटात; आर्थिक गणिते विस्कटली
खरीप हंगामाच्या सुरुवातीला वेळेवर झालेल्या पावसावर विसंबून कराड व पाटण तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी भुईमुगाची मोठ्या प्रमाणावर पेरणी केली होती. बियाणे, खते आणि कोळपणीसाठी मोठा खर्च करण्यात आला. पिके जोमात आलेली असतानाच जमिनीखालील हुमणी अळीने मुळांचा फडशा पाडण्यास सुरुवात केली. झाडांना पोषक घटक न मिळाल्याने संपूर्ण रोपे पिवळी पडून सुकू लागली आहेत. प्रादुर्भावग्रस्त शेतांमध्ये उपाटलेले भुईमूग पूर्णपणे कीडग्रस्त निष्पन्न होत आहेत. यामुळे उत्पादनात प्रचंड घट येण्याची भीती निर्माण झाली असून शेतकऱ्यांचे भांडवलही वसूल न होण्याची स्थिती ओढवली आहे.
“हुमणी अळी पिकाच्या मुळांवर उपजीविका करते. प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी शेतकऱ्यांनी सामूहिक पातळीवर प्रकाश सापळे आणि जैविक औषधांचा वापर करावा.”
— कृषी तज्ज्ञ, सातारा जिल्हा“हंगामाच्या सुरुवातीला पेरणीचा खर्च केला. पिके जोमात असताना हुमणीने सर्व पिके उध्वस्त केली. शासनाने तातडीने पंचनामे करून भरपाई द्यावी.”
— बाधित शेतकरी, कराड तालुका- बाधित क्षेत्राचे तातडीने पंचनामे करण्याची मागणी.
- सामूहिक कीड नियंत्रण मोहीम राबवण्याचे आवाहन.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| प्रभावित क्षेत्र | कराड आणि पाटण तालुका | नोंदवले |
| प्रादुर्भाव प्रकार | हुमणी अळी (कीड हल्ला) | पूर्ण |
| पिकाची स्थिती | मुळे नष्ट, रोपे सुकली | गंभीर |
| शासकीय मदत | पंचनाम्याची मागणी | प्रलंबित |
पार्श्वभूमी
कीड प्रादुर्भावाची पार्श्वभूमी आणि भविष्यातील उपाययोजना
दरवर्षी मान्सूनच्या पहिल्या पावसानंतर हुमणीचे भुंगेरे जमिनीतून बाहेर पडतात. कडुलिंब व इतर झाडांवर अंडी घालून त्यांची पैदास वाढते. अंड्यातून आलेल्या अळ्या जमिनीखाली जाऊन पिकांची मुळे खातात. कराड आणि पाटण भागात योग्य वेळी सामूहिक कीड नियंत्रण मोहीम न राबवल्याने यंदा प्रादुर्भाव विक्राळ झाला आहे. कृषी विद्यापीठाच्या शिफारशीनुसार निंबोळी पेंड, रासायनिक कीटकनाशकांचा ड्रेचिंगद्वारे वापर आणि भुंगेरे गोळा करून नष्ट करणे आवश्यक आहे. आगामी काळात कीड नियंत्रणासाठी व्यापक मोहीम न राबवल्यास पुढील पिकांनाही याचा फटका बसू शकतो.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन कृषी विभागाने ग्राम पातळीवर पथके तैनात करणे आवश्यक आहे. बाधित भागाचे तात्काळ पंचनामे करून अहवाल वरिष्ठ पातळीवर पाठवण्याचे काम प्रशासनाला करावे लागणार आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. भुईमुगाचे उत्पादन घटल्यास स्थानिक बाजारात शेंगदाणा आणि खाद्यतेल दरावर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम जाणवणार आहे. स्थानिक बाजारात शेंगदाण्याची आवक घटल्याने किरकोळ बाजारात दर वाढून गृहिणींच्या बजेटवर ताण पडू शकतो.
शेतकरी
शेतकरी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून ऐन हंगामात हाताशी आलेले पीक गेल्याने बळीराजा आर्थिक गर्तेत सापडला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
कराड आणि पाटण तालुक्यातील भुईमूग पिकावर हुमणी किडीचा झालेला प्रादुर्भाव ही गंभीर बाब आहे. दरवर्षी या किडीचा धोका निर्माण होत असताना कृषी विभागाकडून पूर्वसूचना आणि सामूहिक नियंत्रणाची मोहीम वेळेवर का राबवली जात नाही, असा सवाल उपस्थित होत आहे. केवळ औषध फवारणीचे सल्ले देऊन शेतकऱ्यांचे प्रश्न सुटणार नाहीत. प्रशासनाने तातडीने बाधित शेतांची पाहणी करून नुकसानीचे वास्तववादी पंचनामे केले पाहिजेत. बाधित बळीराजाला आर्थिक दिलासा देण्यासोबतच भविष्यात हुमणीचा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी गावपातळीवर एकात्मिक कीड व्यवस्थापन मोहीम प्रभावीपणे राबवण्याची नितांत गरज आहे.