अथेन्स येथील जुन्या विमानतळाचे रूपांतर युरोपमधील दुसऱ्या क्रमांकाच्या विस्तीर्ण नागरी उद्यानात केले जात आहे. या प्रकल्पात ७० टक्के हरित क्षेत्र विकसित केले जात आहे. सांडपाण्यावर पुनर्प्रक्रिया करून त्याचा वापर केला जात आहे. पाडकामातील सिमेंट आणि डांबरापासून उद्यानाचे साहित्य बनवले जात आहे.
७०
हरित क्षेत्राचे प्रमाण
२
युरोपमधील उद्यानाचा क्रमांक
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
अथेन्स येथील जुन्या विमानतळाच्या जागेवर भव्य नागरी उद्यान उभारले जात आहे. या उद्यानाचे नाव ‘एल्लिकॉन मेट्रोपॉलिटन पार्क’ असे आहे. पर्यावरण संवर्धनाच्या दृष्टीने हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा आहे. जुन्या धावपट्टीचा भाग हिरवळीमध्ये बदलला जात आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
ग्रीक सरकार आणि खाजगी विकासक लॅम्डा डेव्हलपमेंट या प्रकल्पाचे काम पाहत आहेत. पर्यावरण तज्ज्ञ आणि नगररचनाकार या प्रकल्पाचे नियोजन करत आहेत. स्थानिक प्रशासकीय संस्था प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीवर बारीक लक्ष ठेवून काम करत आहेत.
तात्कालिक परिणाम
विमानतळाच्या जुन्या इमारती पाडण्याचे काम सुरू झाले आहे. त्यातून निघालेल्या कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्याची गरज संपली आहे. जुन्या साहित्याचा जागच्या जागी पुनर्वापर सुरू झाला आहे. स्थानिक परिसरात हवेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत मिळत आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
ग्रीस सरकारने या प्रकल्पाला कायदेशीर मंजुरी दिली आहे. पर्यावरण नियमांचे काटेकोर पालन करण्याचे आदेश दिले आहेत. सांडपाणी प्रक्रिया प्रकल्पासाठी विशेष परवानग्या दिल्या आहेत. हा प्रकल्प जागतिक पातळीवर पर्यावरणपूरक शहर रचनेचा आदर्श मानला जात आहे.
पर्यावरणपूरक पुनर्वापर आणि शाश्वत विकास
अथेन्स येथील जुन्या विमानतळाच्या पाडकामातून निघालेल्या सिमेंट आणि डांबराचा पुनर्वापर केला जात आहे. या टाकाऊ साहित्यापासून उद्यानातील बाकडे आणि इतर साहित्य तयार केले जात आहे. या प्रक्रियेमुळे बाहेरून नवीन साहित्य आणण्याची गरज उरलेली नाही. वाहतुकीचा खर्च वाचत आहे. हवेतील प्रदूषण कमी होण्यास मदत मिळत आहे. प्रकल्पाच्या ठिकाणीच सांडपाण्यावर प्रक्रिया केली जात आहे. या पाण्याचा वापर उद्यानातील झाडांना पाणी देण्यासाठी केला जात आहे. हा उपक्रम नैसर्गिक संसाधनांची बचत करतो. आधुनिक शहर रचनेत अशा प्रकल्पांची गरज आहे. जगभरातील देश या मॉडेलचा अभ्यास करत आहेत.
- जुन्या सिमेंट आणि डांबरापासून उद्यानातील साहित्य निर्मिती.
- प्रकल्पाच्या ठिकाणी सांडपाण्यावर प्रक्रिया करून पाण्याचा पुनर्वापर.
हरित क्षेत्राची निर्मिती आणि नागरी जीवनमान
या उद्यानात ७० टक्के भाग केवळ वनस्पती आणि झाडांनी व्यापलेला असेल. शहराच्या मध्यभागी एवढे विस्तीर्ण हरित क्षेत्र निर्माण केल्याने तापमान कमी होण्यास मदत मिळते. नागरिकांना फिरण्यासाठी आणि विरंगुळ्यासाठी उत्तम जागा उपलब्ध होत आहे. स्थानिक वनस्पतींची लागवड करून जैवविविधता जपली जात आहे. हा प्रकल्प नागरी जीवनाचा दर्जा उंचावतो. या प्रकल्पाने अथेन्स शहराच्या सौंदर्यात भर पडत आहे. जागतिक पर्यटनाला चालना मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
“आम्ही जुन्या विमानतळाच्या जागेचा वापर निसर्गाचे संतुलन राखण्यासाठी करत आहोत. हा प्रकल्प भावी पिढ्यांसाठी दिशादर्शक आहे. पर्यावरणपूरक विकासाचा हा नवा मार्ग आम्ही दाखवत आहोत.”
— ओडिसिअस अथानासियो, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, लॅम्डा डेव्हलपमेंट“शहरांमध्ये अशा प्रकारची हरित क्षेत्रे काळाची गरज आहे. जुन्या सिमेंटचा पुनर्वापर करून कचरा कमी करण्याचा हा प्रयत्न कौतुकास्पद आहे. इतर शहरांनी याचा आदर्श घ्यावा.”
— डॉ. निकोलस जॉर्जियानिस, पर्यावरण तज्ज्ञ- ७० टक्के भागात स्थानिक वनस्पतींची लागवड करून हरित क्षेत्र विकसित.
- नागरिकांच्या विरंगुळ्यासाठी विस्तीर्ण जागेची उपलब्धता.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| युरोपमधील स्थान | दुसरा क्रमांक | कार्यरत |
| हरित क्षेत्र | ७० टक्के जमीन | पूर्ण |
| सांडपाणी प्रक्रिया | प्रकल्पाच्या ठिकाणी | नोंदवले |
| टाकाऊ साहित्याचा पुनर्वापर | सिमेंट आणि डांबर | पूर्ण |
पार्श्वभूमी
जुन्या विमानतळाचा इतिहास आणि नवीन प्रकल्पाचे पाऊल
अथेन्स येथील हे विमानतळ २००१ मध्ये बंद करण्यात आले होते. त्यानंतर अनेक वर्षे ही जागा पडून होती. ऑलिम्पिक खेळांच्या वेळी काही भागाचा तात्पुरता वापर करण्यात आला होता. दीर्घकाळ दुर्लक्षित राहिलेल्या या जागेचा विकास कसा करावा, हा यक्षप्रश्न प्रशासनासमोर होता. अखेर या जागेवर जगातील सर्वात आधुनिक आणि पर्यावरणपूरक नागरी उद्यान उभारण्याचा निर्णय घेण्यात आला. ग्रीस सरकारने या प्रकल्पासाठी आवश्यक निधी आणि परवानग्या दिल्या आहेत. पुढील टप्प्यात उद्यानाच्या संरक्षणासाठी आणि देखभालीसाठी विशेष यंत्रणा उभारली जात आहे. या कामाचा नियमित आढावा घेतला जात असून काम वेगाने प्रगतीपथावर आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन नवीन नियमावली तयार केली जात आहे. प्रकल्पाच्या सुरक्षेसाठी विशेष पोलीस पथके तैनात केली आहेत. जमिनीच्या वापरात पारदर्शकता राखण्यासाठी कडक पावले उचलली जात आहेत. बेकायदेशीर कृत्यांना आळा घालण्यासाठी सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांचे जाळे उभारले जात आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर नवीन उत्साहाचे वातावरण आहे. बांधकाम क्षेत्रात पुनर्वापर तंत्रज्ञानाचा वापर वाढला आहे. स्थानिक पातळीवर रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध झाल्या आहेत. पर्यटन क्षेत्राला गती मिळून आर्थिक उलाढाल वाढत आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम सकारात्मक पद्धतीने होत आहे. शहराच्या मध्यभागी मोकळी आणि प्रदूषणमुक्त हवा मिळत आहे. कुटुंबासह वेळ घालवण्यासाठी सुरक्षित जागा उपलब्ध झाली आहे. सार्वजनिक आरोग्याचा दर्जा सुधारण्यास मदत होत आहे.
विद्यार्थी व तरुण
विद्यार्थी आणि संशोधक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांना प्रत्यक्ष प्रकल्पाला भेट देऊन अभ्यास करण्याची संधी मिळत आहे. पर्यावरणपूरक शहर रचना आणि कचरा व्यवस्थापन या विषयांवर प्रत्यक्ष संशोधन करण्यासाठी हा प्रकल्प उपयुक्त प्रयोगशाळा बनला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
अथेन्स येथील हा प्रकल्प जगभरातील विकसनशील शहरांसाठी आदर्श आहे. नागरीकरणाच्या रेट्यात झाडे तोडून इमारती उभारण्याची स्पर्धा सुरू असताना, जुन्या विमानतळाच्या सिमेंटच्या जंगलाचे रूपांतर उद्यानात करणे क्रांतीकारक पाऊल आहे. कचरा व्यवस्थापन आणि पाण्याचा पुनर्वापर हे या प्रकल्पाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे. भारतातही अशा प्रकारच्या प्रकल्पांची गरज आहे. केवळ कायदे करून प्रदूषण कमी होत नाही, त्यासाठी अशा रचनात्मक कामांची आवश्यकता असते. जुन्या साहित्याचा पुनर्वापर करून खर्च आणि प्रदूषण दोन्ही कमी करता येते, हे या प्रकल्पाने सिद्ध केले आहे.