उघड्यावर मोकाट श्वानांना अन्न देण्यास बंदी
दि. 20दि. 22 । ऑगस्ट । 2026
मिरा भाईंदर – शहरात उघड्यावर मोकाट श्वानांना खाद्य दिल्यास तब्बल ५ हजार रुपयांचा दंड आकारण्याचा महत्त्वपूर्ण ठराव मिरा भाईंदर महानगरपालिकेने मंजूर केला.
५००० रुपये
दंडाची रक्कम
कलम ३७६
महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियम
२८ ऑगस्ट २०२५
सर्वोच्च न्यायालयाचे मार्गदर्शन
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
मिरा भाईंदर शहरात सार्वजनिक ठिकाणी, रस्ते, शाळा, मंदिरे, रुग्णालये, उद्याने, पार्किंग जागा अशा विविध भागांत मोकाट श्वानांना उघड्यावर अन्न देण्यावर पूर्ण बंदी घातली. निश्चित केलेल्या फीडिंग केंद्रांव्यतिरिक्त इतरत्र खाद्य दिल्यास ५ हजार रुपयांचा दंड आकारण्याचा प्रस्ताव महापालिकेने मंजूर केला.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
मिरा भाईंदर महानगरपालिका प्रशासन आणि पालिका अधिकारी या निर्णयाची अंमलबजावणी करत आहेत. शहरातील नागरिक तसेच प्राणीप्रेमी या निर्णयाशी थेट जोडले गेले आहेत.
तात्कालिक परिणाम
नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाईसह प्रशासनाकडून कायदेशीर गुन्हा दाखल करण्याची तरतूद केली. उघड्यावर खाद्य टाकण्याच्या पद्धतीवर पालिकेचे थेट नियंत्रण आले.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
महाराष्ट्र महानगरपालिका अधिनियमातील कलम ३७६ आणि सर्वोच्च न्यायालयाच्या २८ ऑगस्ट २०२५ रोजीच्या मार्गदर्शक सूचनांचा आधार घेऊन महापालिकेने हा निर्णय घेतला.
अनधिकृत ठिकाणी खाद्य पुरवठ्यामुळे अस्वच्छता आणि वादास आळा
मिरा भाईंदर महानगरपालिकेने शहरात मोकाट प्राण्यांना उघड्यावर खाद्यपदार्थ देण्याच्या प्रथेवर कडक निर्बंध लादले आहेत. सार्वजनिक रस्ते, शाळा, धार्मिक स्थळे, रुग्णालये, खेळण्याची मैदाने, ज्येष्ठ नागरिकांच्या बसण्याच्या जागांवर अस्वच्छता पसरत असल्याचे पालिकेच्या निदर्शनास आले. उघड्यावरील अन्नामुळे भटक्या श्वानांचा उपद्रव वाढून नागरिक आणि प्राणीप्रेमींमध्ये रोज वाद निर्माण होत होते. या समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी पालिकेने हा दंडात्मक ठराव मंजूर केला.
- अनधिकृत ठिकाणी मोकाट प्राण्यांना अन्न दिल्यास ५ हजारांचा दंड
- नियम मोडणाऱ्यांवर प्रशासनाकडून कायदेशीर गुन्हा दाखल होणार
फीडिंग केंद्रांचा वापर करण्याचे पालिकेचे आवाहन
मोकाट प्राण्यांना वेळेवर अन्न मिळावे आणि नागरिकांची गैरसोय टळावी यासाठी महापालिकेने शहरात आधीच विशेष फीडिंग केंद्रे सुरू केली आहेत. प्राणीप्रेमींनी श्वानांना अन्न देण्यासाठी याच नियुक्त केंद्रांचा वापर करावा असे निर्देश प्रशासनाने दिले. या केंद्रांव्यतिरिक्त इतरत्र कुठेही अन्न टाकल्यास कडक कारवाई केली जाईल.
“सार्वजनिक ठिकाणी अस्वच्छता आणि नागरिकांमधील वाद रोखण्यासाठी निश्चित फीडिंग केंद्रांव्यतिरिक्त इतरत्र खाद्य देणाऱ्यांवर कारवाई अनिवार्य आहे.”
— मिरा भाईंदर महानगरपालिका प्रशासन- शहरातील नियुक्त फीडिंग केंद्रांवरच प्राण्यांना अन्न देण्याची सोय
- सर्वोच्च न्यायालयाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार कारवाईची आखणी
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| दंडाची रक्कम | ५००० रुपये | निश्चित |
| कायदेशीर कलम | ३७६ महापालिका अधिनियम | लागू |
| कारवाईचे क्षेत्र | मिरा भाईंदर शहर | पूर्ण |
| नियोजित सुविधा | पालिकेची फीडिंग केंद्रे | कार्यरत |
पार्श्वभूमी
शहरात फीडिंग केंद्रे स्थापन करूनही उघड्यावर खाद्य देण्याची अडचण?
मिरा भाईंदर शहरात मोकाट श्वानांची वाढती संख्या आणि त्यांच्यामुळे होणारे अपघात, चावे घेण्याच्या घटना यावर नियंत्रणासाठी पालिकेने विविध उपाययोजना राबवल्या. प्राणीप्रेमी आणि स्थानिक नागरिकांमधील मतभेद मिटवण्यासाठी शहरात विशेष फीडिंग केंद्रे उभारली गेली. तरीही अनेक नागरिक आणि संस्था रस्त्यांवर उघड्यावर अन्न टाकत होत्या. त्यामुळे सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशाचा संदर्भ घेऊन महापालिकेने नियमावली कठोर केली. आगामी काळात या दंडात्मक कारवाईची अमलबजावणी करण्यासाठी विशेष पथके तैनात केली जातील.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन पालिकेने स्वच्छता निरीक्षक आणि कर्मचाऱ्यांना दंडात्मक कारवाईचे अधिकार दिले आहेत. नियम मोडणाऱ्यांवर गुन्हे नोंदवण्यासाठी पोलिसांची मदत घेतली जाईल.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर दुकाने, हॉटेल्स आणि निवासी संकुलांच्या परिसरातील अस्वच्छता कमी होण्यास मदत मिळेल. व्यापारी भागातील भटक्या प्राण्यांचा उपद्रव कमी होऊन ग्राहकांना सुलभ वावर करता येईल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम रस्त्यांवरील सुरक्षितता वाढण्यात आणि कचरा कमी होण्यात दिसेल. लहान मुले व ज्येष्ठ नागरिकांना भटक्या श्वानांच्या भीतीशिवाय सार्वजनिक ठिकाणी फिरता येईल.
प्राणीप्रेमी व नागरिक
प्राणीप्रेमी व नागरिक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून त्यांना आता केवळ निश्चित केलेल्या फीडिंग केंद्रांवरच श्वानांना अन्न पुरवावे लागेल. यामुळे स्थानिक रहिवासी आणि प्राणीप्रेमींमधील रोजचे वाद मिटण्यास मदत होईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
मिरा भाईंदर महानगरपालिकेने मोकाट श्वानांना उघड्यावर खाद्य देण्यावर ५ हजार रुपयांचा दंड आकारण्याचा घेतलेला निर्णय स्वागतार्ह आहे. नागरी स्वच्छता, सार्वजनिक आरोग्य आणि सुरक्षितता राखण्यासाठी असे कठोर पाऊल उचलणे गरजेचे होते. शहरात आधीच नियुक्त फीडिंग केंद्रे उपलब्ध असल्याने प्राणीप्रेमींना प्राण्यांना अन्न देण्याचा मार्ग मोकळा आहे. नागरिकांनी आणि प्राणीप्रेमींनी प्रशासनाला सहकार्य करून निश्चित केलेल्या जागेचाच वापर केला पाहिजे. या निर्णयाची पारदर्शक आणि कसून अंमलबजावणी झाल्यास इतर महापालिकांसाठी हा एक चांगला वस्तुपाठ ठरेल.