ठाणे शहराच्या मलनिस्सारण व्यवस्थेचा ३०२ कोटींत कायापालट

शहराच्या सांडपाणी व्यवस्थेचे सक्षमीकरण करण्यासाठी केंद्र आणि राज्य सरकारने ३०२.३८ कोटी रुपयांच्या मलनिस्सारण प्रकल्पाला मंजुरी दिली. अमृत २.० अभियानांतर्गत १२ महिन्यांच्या कालावधीत हे काम पूर्ण केले जाईल.

३०२.३८ कोटी रुपये

निधी

४६ हजार ५४५ मीटर

वाहिन्या

४

मलउच्चलन केंद्रे

१२ महिने

मुदत

वृत्त विशेष

📌

मुख्य घटना

केंद्र आणि राज्य शासनाने ठाणे महानगरपालिका क्षेत्रातील ३०२.३८ कोटी रुपयांच्या मलनिस्सारण प्रकल्पास मंजुरी दिली. शहराच्या विविध भागांत ४६ हजार ५४५ मीटर लांबीच्या नव्या मलवाहिन्या टाकण्याचे नियोजन प्रशासनाने केले.

👥

प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक

केंद्र सरकारची शिखर समिती, राज्य शासन आणि ठाणे महानगरपालिका प्रशासन या प्रकल्पाचे नियोजन करत आहेत. अमृत २.० अभियानांतर्गत हा महत्त्वपूर्ण प्रकल्प राबवण्यात येत आहे.

🚨

तात्कालिक परिणाम

शहरातील जुन्या मलवाहिन्यांमधील तांत्रिक अडथळे दूर केले जातील. नवीन विकसित भागांत सांडपाणी संकलनाची सक्षम व्यवस्था उभी राहून नागरिका आरोग्यविषयक सुविधांमध्ये सुधारणा घडून येईल.

🏛️

शासकीय / प्रशासकीय भूमिका

महापालिका प्रशासनाने तीन टप्प्यांत शहराची विभागणी करून कामाची आखणी केली. १२ महिन्यांच्या मुदतीत प्रकल्प पूर्ण करून भूमिगत गटार यंत्रणा अधिक बळकट करण्याचे निर्देश दिले.

अमृत २.० अभियानातून आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर

ठाणे महापालिका क्षेत्रातील वाढती लोकसंख्या लक्षात घेऊन २०३६ च्या प्रक्षेपित गरजेनुसार या प्रकल्पाची आखणी केली आहे. प्रकल्पांतर्गत ओपन कट पद्धतीने २६ हजार ९७५ मीटर आणि ट्रेंचलेस तंत्रज्ञानाने १९ हजार ५७० मीटर लांबीच्या मलवाहिन्या टाकल्या जातील. शहरात चार नवीन मलउच्चलन केंद्रे, मुख्य मलवाहिनी आणि ऑक्झिलरी उपसा पंपांची उभारणी केली जाईल. पहिल्या टप्प्यात कोपरी, नौपाडा, वागळे इस्टेट, उथळसर, लोकमान्य-सावरकर नगर आणि वर्तकनगरचा समावेश केला आहे. दुसऱ्या टप्प्यात कळवा, विटावा, खारेगाव, माजिवडा, मानपाडा तर तिसऱ्या टप्प्यात मुंब्रा आणि कौसा भागातील कामे केली जातील.

शहरात एकूण ४६ हजार ५४५ मीटर लांबीच्या नव्या मलवाहिन्यांचे जाळे उभारणार.
कोपरी, नौपाडा, कळवा, मुंब्रा यांसह सर्व प्रमुख परिसरांचा तीन टप्प्यांत समावेश.

पायाभूत सुविधांचे सक्षमीकरण आणि स्वच्छता

विविध विकासकामांमुळे बाधित झालेल्या जुन्या मलवाहिन्यांचे स्थलांतर केले जाईल. सांडपाणी थेट उघड्यावर न वाहता संकलन केंद्रांपर्यंत पोहोचवण्याची व्यवस्था उभारली जाईल. या आधुनिक यंत्रणेमुळे शहरातील पाण्याचा पुनर्वापर आणि तलावांचे प्रदूषण रोखण्यास मदत होईल.

“वाढत्या नागरीकरणाच्या गरजा लक्षात घेऊन केंद्र आणि राज्य शासनाने या निधीला मंजुरी दिली आहे. १२ महिन्यांत काम पूर्ण करून शहर मलनिस्सारणमुक्त करण्याचे आमचे उद्दिष्ट आहे.”

— महापालिका प्रशासन, ठाणे महानगरपालिका

ट्रेंचलेस तंत्रज्ञानाचा वापर केल्याने रस्ते खोदाईचे प्रमाण कमी राहील.
नागरी वस्त्यांमधील सांडपाण्याचा निचरा जलद गतीने होण्यास मदत होईल.

मुद्दा	तपशील	स्थिती
प्रकल्प मूल्य	३०२.३८ कोटी रुपये	निधी मंजूर
योजना नाव	अमृत २.० अभियान	कार्यरत
प्रकल्प कालावधी	१२ महिने मुदत	नियोजित
एकूण वाहिन्या	४६ हजार ५४५ मीटर	नोंदवले

पार्श्वभूमी

ठाण्याच्या मलनिस्सारण व्यवस्थेचा विस्तार कसा होणार?

ठाणे शहराचा नागरी विस्तार वेगाने होत असल्याने जुनी मलनिस्सारण यंत्रणा अपुरी पडत होती. १४ जुलै २०२२ च्या शासन निर्णयानुसार अमृत २.० अभियानाची अंमलबजावणी सुरू झाली. राज्याच्या २९ हजार ७४२ कोटी रुपयांच्या जलकृती आराखड्यात ठाण्याच्या या प्रकल्पाचा समावेश केला गेला. महापालिका प्रशासनाने २०३६ च्या लोकसंख्येचा अंदाज बांधून ही नवी योजना आखली आहे. भविष्यात सर्व भागांतील सांडपाणी संकलन केंद्रे मुख्य प्रक्रिया प्रकल्पांशी जोडली जातील.

क्षेत्रनिहाय परिणाम

💼

प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था

प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन महापालिकेच्या नगररचना व पाणीपुरवठा विभागाने संयुक्त नियोजन केले आहे. १२ महिन्यांच्या कालावधीत काम पूर्ण करण्यासाठी कंत्राटदारांवर कडक देखरेख ठेवली जाईल. रस्ते खोदाईदरम्यान वाहतूक कोंडी होऊ नये यासाठी वाहतूक पोलिसांशी समन्वय साधला जाईल.

📈

बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र

व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर पायाभूत सुविधांचा दर्जा सुधारण्याच्या दृष्टीने सकारात्मक वातावरण निर्माण झाले आहे. बांधकाम क्षेत्राला नवीन गृहप्रकल्पांसाठी सक्षम मलनिस्सारण जोडणी मिळेल. स्थानिक पातळीवर कंत्राटदार आणि कामगारांना रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध होतील.

👥

सर्वसामान्य जनता

सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम आरोग्याचा दर्जा उंचावण्यात दिसेल. उघड्या गटारांची समस्या सुटल्याने साथीच्या आजारांचा फैलाव रोखण्यास मदत होईल. नवीन विकसित भागांतील रहिवाशांना भूमिगत गटार योजनेचा थेट लाभ मिळेल.

🎓

स्थानिक रहिवासी वर्ग

स्थानिक रहिवासी वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून पावसाळ्यात होणाऱ्या तुंबलेल्या सांडपाण्याच्या समस्येतून सुटका मिळेल. निवासी परिसरातील स्वच्छता वाढल्याने मालमत्तांचे मूल्य वाढण्यास आणि राहणीमान सुधारण्यास मदत होईल.

संपादकीय दृष्टिकोन

सह्याद्री मराठी विश्लेषण

ठाणे शहराच्या पायाभूत सुविधांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी ३०२.३८ कोटी रुपयांचा मलनिस्सारण प्रकल्प अत्यंत कळीचा ठरेल. अमृत २.० अभियानातून मिळणारा हा निधी शहराच्या स्वच्छतेचा कायापालट करू शकतो. ट्रेंचलेस तंत्रज्ञानाचा वापर करून रस्ते खोदाईचा त्रास कमी करण्याचा प्रयत्न कौतुकास्पद आहे. महापालिका प्रशासनाने १२ महिन्यांची मुदत निश्चित केली आहे. या वेळेत दर्जाशी तडजोड न करता काम पूर्ण करण्याचे मोठे आव्हान प्रशासनासमोर असेल. भविष्यातील २०३६ च्या लोकसंख्येचा विचार करून आखलेली ही योजना ठाण्याला पर्यावरणपूरक आणि आधुनिक शहर बनवण्याच्या दिशेने पडलेले मजबूत पाऊल आहे.