
भारत आणि कझाकस्तान यांच्यातील संयुक्त लष्करी सराव ‘काझिंद-२०२६’च्या नवव्या आवृत्तीचे भव्य उद्घाटन पार पडले आहे. कझाकस्तानमधील पूर्व क्षेत्रीय कमांडचे प्रमुख मेजर जनरल झेनिस मारालोव्ह आणि भारतातील संरक्षण उप-अटॅशे कर्नल पंकज विद्यार्थी यांच्या उपस्थितीत हा सोहळा संपन्न झाला.
९
युद्धाभ्यासाची नववी आवृत्ती
६०
भारतीय दलाचे जवान
१४
सरावाचे एकूण दिवस
२
सहभागी मित्र देश
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
ऑसकेमेन येथे भारत आणि कझाकस्तान दरम्यान ‘काझिंद-२०२६’ लष्करी युद्धाभ्यासाचा अधिकृत प्रारंभ झाला असून दोन्ही देशांचे सैन्य संयुक्त सरावात सहभागी झाले आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
कझाकस्तानचे मेजर जनरल झेनिस मारालोव्ह, भारताचे कर्नल पंकज विद्यार्थी आणि भारतीय तुकडीचे कमांडर कर्नल अरुण देव सिंह जमवाल हे प्रमुख अधिकारी उपस्थित होते.
तात्कालिक परिणाम
दोन्ही देशांच्या सैन्याने ऑसकेमेन येथील लष्करी तळावर एकत्रित मोहिमांचे नियोजन, माहितीची देवाणघेवाण आणि तांत्रिक सराव त्वरित सुरू केला आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
भारतीय संरक्षण मंत्रालय आणि कझाकस्तानच्या संरक्षण मंत्रालयाने या उपक्रमाद्वारे द्विपक्षीय लष्करी संबंध वाढवण्याचे धोरण अधिकृतपणे स्पष्ट केले आहे.
दहशतवादविरोधी लढा आणि तांत्रिक क्षमतांचा सराव
पर्वतीय व अर्ध-शहरी भागात दहशतवाद्यांचा खात्मा करण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यावर या युद्धाभ्यासात भर दिला जात आहे.
- अनमॅन्ड एरियल सिस्टीम (UAS) आणि ड्रोनविरोधी यंत्रणांचा प्रत्यक्ष वापर सरावात केला जात आहे.
- भारतीय भूदलाच्या गडवाल रायफल्स तुकडीसह हवाई दलाचे जवान या मोहिमेत एकत्र काम करत आहेत.
संयुक्त कमांड पोस्ट आणि तांत्रिक मोहिमांचे नियोजन
‘काझिंद-२०२६’ दरम्यान दोन्ही देशांचे सैन्य एकत्र येऊन संयुक्त कमांड पोस्ट आणि इंटेलिजन्स सर्व्हिलन्स सेंटरची उभारणी करणार आहेत. या केंद्रांच्या माध्यमातून प्रत्यक्ष युद्धाच्या वेळी माहितीचे संकलन, ड्रोनद्वारे टेहळणी आणि जलद कृतींचे संचालन केले जाईल. सरावाच्या अंतिम टप्प्यात बनावट दहशतवादी तळांवर धाडी टाकणे, शोधमोहीम राबवणे, कॉर्डन अँड सर्च ऑपरेशन्स करणे आणि हेलिकॉप्टरद्वारे सैनिकांचे लँडिंग करणे यांसारख्या कठीण मोहिमांची चाचणी घेतली जाईल. २०१६ मध्ये ‘प्रबल दोस्तीक’ नावाने सुरू झालेला हा सराव आता आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो.
“काझिंद युद्धाभ्यासामुळे दोन्ही देशांच्या सैन्याला एकमेकांचे अनुभव जाणून घेण्याची आणि प्रादेशिक सुरक्षिततेसाठी एकत्र काम करण्याची उत्तम संधी मिळाली आहे.”
— मेजर जनरल झेनिस मारालोव्ह, पूर्व क्षेत्रीय कमांड प्रमुख, कझाकस्तान सशस्त्र दले“भारतीय आणि कझाक दलांमधील हा सहभाग केवळ लष्करी कौशल्यांची देवाणघेवाण नसून दोन देशांतील परस्पर विश्वास आणि बंधुभाव दृढ करणारा मार्ग आहे.”
— कर्नल अरुण देव सिंह जमवाल, भारतीय तुकडी कमांडर- ऑसकेमेन येथील सराव ११ ऑक्टोबर २०२६ पर्यंत टप्प्याटप्प्याने चालणार आहे.
- सरावाची समाप्ती एका सर्वसमावेशक व्हॅलिडेशन एक्सरसाईजद्वारे केली जाईल.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| युद्धाभ्यास नाव | काझिंद-२०२६ (KAZIND) | कार्यरत |
| आयोजन ठिकाण | ऑसकेमेन, कझाकस्तान | नोंदवले |
| मुख्य तुकडी | गडवाल रायफल्स (भारत) | पूर्ण |
| युद्धाभ्यास कालावधी | २८ सप्टेंबर ते ११ ऑक्टोबर | मंजूर |
पार्श्वभूमी
काझिंद युद्धाभ्यासाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी?
भारत आणि कझाकस्तान यांच्यातील लष्करी सहकार्याची सुरुवात सप्टेंबर २०१६ मध्ये ‘प्रबल दोस्तीक’ या संयुक्त सरावाने झाली. नंतरच्या काळात या सरावाचे स्वरूप अधिक व्यापक करत त्याचे नाव ‘काझिंद’ असे करण्यात आले. दरवर्षी आलटून-पालटून भारत आणि कझाकस्तानमध्ये या सरावाचे आयोजन केले जाते. मध्य आशियाई प्रदेशात वाढता दहशतवाद, अमली पदार्थांची तस्करी आणि सीमावर्ती सुरक्षेची आव्हाने लक्षात घेता हा सराव अत्यंत कळीचा ठरला आहे. चालू वर्षातील नववी आवृत्ती दोन्ही देशांतील धोरणात्मक भागीदारीला नव्या उंचावर नेणारी ठरत आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन दोन्ही देशांच्या संरक्षण मंत्रालयांनी आंतरराष्ट्रीय नियमांनुसार सुरक्षेची पूर्ण खबरदारी घेतली आहे. गुप्तचर माहितीची देवाणघेवाण जलद गतीने करण्यासाठी नवीन तंत्रज्ञान विकसित केले जात आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर मध्य आशियातील आर्थिक आणि ऊर्जा सुरक्षेला मोठे स्थैर्य मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. संरक्षण क्षेत्रातील आधुनिक उपकरणांच्या निर्मितीला यामुळे नवीन गती मिळू शकते.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम प्रादेशिक शांतता आणि दहशतवादमुक्त वातावरण निर्मितीच्या रूपात दिसून येईल. जागतिक पातळीवर शांतता प्रस्थापित करण्यासाठी अशा लष्करी सरावांची गरज अधोरेखित होते.
लष्करी जवान व संरक्षण क्षेत्र
लष्करी जवान व संरक्षण क्षेत्र यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून पर्वतीय युद्धतंत्र, ड्रोन तंत्रज्ञान आणि आपत्कालीन मोहिमांचे थेट प्रशिक्षण जवानांना मिळत आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
मध्य आशियातील शांततेसाठी भारताचे धोरणात्मक पाऊल
‘काझिंद-२०२६’ हा सराव केवळ दोन देशांच्या सैन्याचा तांत्रिक सराव नसून मध्य आशियातील भारताच्या वाढत्या प्रभावाचे आणि मुत्सद्देगिरीचे प्रतीक आहे. कझाकस्तान हा मध्य आशियातील अत्यंत महत्त्वाचा देश असून भारतासोबतचे त्याचे संबंध केवळ ऊर्जेपुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत. वाढता दहशतवाद आणि सीमावर्ती भागातील आव्हानांवर मात करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर एकत्र येणे ही काळाची गरज बनली आहे. कठीण भूप्रदेशात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून ऑपरेशन्स चालवण्याचे कौशल्य या सरावातून विकसित होत आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या चौकटीत राहून राबवला जाणारा हा उपक्रम जागतिक शांतता आणि प्रादेशिक सुरक्षिततेसाठी अत्यंत फलदायी ठरेल यात शंका नाही.
‘काझिंद-२०२६’ हा सराव केवळ दोन देशांच्या सैन्याचा तांत्रिक सराव नसून मध्य आशियातील भारताच्या वाढत्या प्रभावाचे आणि मुत्सद्देगिरीचे प्रतीक आहे. कझाकस्तान हा मध्य आशियातील अत्यंत महत्त्वाचा देश असून भारतासोबतचे त्याचे संबंध केवळ ऊर्जेपुरते मर्यादित राहिलेले नाहीत. वाढता दहशतवाद आणि सीमावर्ती भागातील आव्हानांवर मात करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर एकत्र येणे ही काळाची गरज बनली आहे. कठीण भूप्रदेशात आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून ऑपरेशन्स चालवण्याचे कौशल्य या सरावातून विकसित होत आहे. संयुक्त राष्ट्रांच्या चौकटीत राहून राबवला जाणारा हा उपक्रम जागतिक शांतता आणि प्रादेशिक सुरक्षिततेसाठी अत्यंत फलदायी ठरेल यात शंका नाही.