जपानसोबतच्या बैठकीत भारत बासमती तांदळासाठी अधिक बाजारपेठ मिळवण्याचा प्रयत्न करणार आहे. केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री पीयूष गोयल यांनी ओसाका येथे आयोजित कार्यक्रमादरम्यान ही माहिती दिली.
१३० अब्ज डॉलर
वार्षिक पायाभूत सुविधा गुंतवणूक
३,००,०००
भारतीय कुशल कामगारांना संधी
१००%
रेल्वे विद्युतीकरण उद्दिष्ट पूर्तता
१
एफटीए करार आढावा
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
भारत आणि जपानमधील सेपा (CEPA) व्यापार कराराच्या आढावा बैठकीत बासमती तांदूळ आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांच्या निर्यातीसाठी अधिक सवलती मिळवण्याचा निर्णय भारताने घेतला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री पीयूष गोयल, जपान सरकारचे व्यापार प्रतिनिधी आणि दोन्ही देशांतील अन्न प्रक्रिया निर्यातदार हे प्रमुख घटक आहेत.
तात्कालिक परिणाम
भारतीय तांदूळ उत्पादक आणि अन्न प्रक्रिया उद्योगांना जपानसारख्या उच्च मूल्याच्या बाजारपेठेत प्रवेश मिळण्याचा नवीन मार्ग मोकळा होणार आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
केंद्रीय वाणिज्य मंत्रालय द्विपक्षीय बैठकीद्वारे जपानी अधिकाऱ्यांशी चर्चा करून अन्न क्षेत्रातील आयात शुल्क व कोटा मर्यादा शिथिल करण्यासाठी प्रयत्नशील आहे.
बासमती तांदूळ निर्यातीसाठी विशेष प्रयत्न
जपानच्या बाजारपेठेत भारतीय बासमती तांदळाचा वापर वाढवण्यासाठी सेपा कराराचा आढावा घेतला जात आहे. जागतिक स्तरावर भारतीय अन्नाची मागणी वाढवण्यासाठी हे पाऊल उचलले आहे.
- जपानमधील तांदळाच्या आयातीवरील निर्बंध कमी करण्यासाठी सरकार स्तरावर संवाद साधला जाईल.
- प्रक्रिया केलेल्या अन्न उत्पादनांना जपानी गुणवत्तेची मानके पूर्ण करून नवीन संधी उपलब्ध होतील.
व्यापारी करार आढावा आणि अन्न निर्यातीची नवीन दालने
ओसाका येथील उद्योजकांच्या बैठकीत भारतीय निर्यातदारांनी जपानमधील बासमती तांदूळ निर्यातीतील अडचणी मांडल्या. जपानमध्ये तांदूळ हा अत्यंत संवेदनशील विषय मानला जातो. तिथे ठराविक मर्यादेपेक्षा जास्त आयातीवर जास्त शुल्क आकारले जाते. केंद्रीय मंत्री पीयूष गोयल यांनी या समस्येवर उत्तर देताना सेपा कराराच्या आगामी आढावा बैठकीत हा मुद्दा अग्रक्रमाने मांडण्याचे आश्वासन दिले. प्रक्रिया केलेले अन्नपदार्थ निर्यात करणाऱ्या भारतीय व्यावसायिकांनी जपानच्या कडक गुणवत्ता आणि सुरक्षा मानकांचे पालन करणे आवश्यक आहे. भारताच्या उत्पादक परिसंस्थेला बळकटी देण्यासाठी आणि पायाभूत सुविधांच्या विकासासाठी सरकार दरवर्षी मोठे भांडवल गुंतवत आहे.
“जपानमध्ये तांदूळ क्षेत्र संवेदनशील आहे. सेपा कराराच्या पुनरावलोकनादरम्यान भारत सरकार बासमती तांदूळ आणि अन्न उत्पादनांच्या बाजारपेठेतील प्रवेशासाठी जपान प्रशासनाशी सकारात्मक चर्चा करेल.”
— पीयूष गोयल, केंद्रीय वाणिज्य आणि उद्योग मंत्री- भारतीय अन्न निर्यातदारांना जागतिक मानकांनुसार दर्जा सुधारण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
- दोन्ही देशांमधील परस्पर सहकार्यातून अन्न प्रक्रिया क्षेत्राला मोठी गती मिळण्याची अपेक्षा आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| व्यापार करार | सेपा (CEPA) पुनरावलोकन | कार्यन्वित |
| प्रमुख निर्यात उत्पादन | बासमती तांदूळ | नोंदवले |
| गुंतवणूक उद्दिष्ट | पायाभूत सुविधा विकास | पूर्ण |
| अन्न मानके पालन | जपानी गुणवत्ता निकष | अनिवार्य |
पार्श्वभूमी
भारत-जपान सेपा करार आणि तांदूळ निर्यातीची पार्श्वभूमी?
भारत आणि जपान दरम्यान २०११ मध्ये सर्वसमावेशक आर्थिक भागीदारी करार (CEPA) झाला होता. या करारामुळे दोन्ही देशांमधील व्यापारी संबंध अधिक दृढ झाले. जपान तांदळाच्या स्थानिक उत्पादकांचे रक्षण करण्यासाठी आयातीवर मर्यादा घालतो. भारतीय बासमती तांदळाला जपानमध्ये वाढती मागणी आहे. सध्याच्या आयात धोरणामुळे मर्यादा येत आहेत. दोन देशांमधील वाढता व्यापार तोटा भरून काढण्यासाठी भारत आपल्या कृषी आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्नाची निर्यात वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे. आगामी आढावा बैठकीत या तांत्रिक अडचणी दूर करण्याचे नियोजन आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
“प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन…” आंतरराष्ट्रीय व्यापार धोरणात आवश्यक बदल करण्यासाठी वाणिज्य मंत्रालय तयारी करत आहे. आयात-निर्यात नियमांचे सुसूत्रीकरण करून उच्च मानकांची अंमलबजावणी केली जाईल.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
“व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर…” अन्न प्रक्रिया उद्योग आणि कृषी निर्यातदारांमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे. जपानसारख्या प्रगत देशात बाजारपेठ मिळाल्यास देशांतर्गत प्रक्रिया उद्योगांना मोठी आर्थिक चालना मिळेल.
सर्वसामान्य जनता
“सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम…” प्रत्यक्ष होणार नसला तरी देशाच्या परकीय चलन साठ्यात वाढ होईल. जागतिक स्तरावर भारतीय उत्पादनांची पत वाढल्याचा लाभ सर्वसामान्य आर्थिक व्यवस्थेला मिळेल.
बासमती तांदूळ उत्पादक शेतकरी आणि निर्यातदार
“बासमती तांदूळ उत्पादक शेतकरी आणि निर्यातदार यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून…” जपानच्या बाजारपेठेचे दरवाजे उघडल्यास धान्याला चांगला भाव मिळेल. निर्यातदारांना नवीन आंतरराष्ट्रीय ग्राहक मिळण्याचा मार्ग सुकर होईल.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
कृषी निर्यातीसाठी नवीन संधींची कवाडे — जपानसोबतच्या व्यापार कराराच्या आढावा बैठकीत बासमती तांदळाचा मुद्दा मांडण्याचा भारत सरकारचा विचार वेळेोचित आहे. जपान हा गुणवत्ता आणि सुरक्षेच्या बाबतीत अत्यंत कडक मानके असलेला देश आहे. तिथे भारतीय बासमती आणि प्रक्रिया केलेल्या अन्नाला प्रवेश मिळाल्यास भारतीय कृषी क्षेत्राची जागतिक पत अधिक मजबूत होईल. जपानमधील स्थानिक शेतीचे संरक्षण आणि भारताची निर्यातीची गरज या दोन्हींचा समतोल साधत मुत्सद्दी मार्गाने हा मार्ग काढावा लागेल. भारतीय निर्यातदारांनी केवळ बाजारपेठेची मागणी न करता गुणवत्तेचे निकष पूर्ण करण्यावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. सेपा करारातील हा संभाव्य बदल भारत-जपान आर्थिक संबंधांना एका नव्या उंचीवर नेणारा ठरू शकतो.