धरणांत ९५% पाणी; तरीही मुंबईत पाणीकपात कायम

मुंबई – मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या जलाशयांमध्ये ९५.५३ टक्के पाणीसाठा जमा झाला. हा साठा समाधानकारक आहे. बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने पाणीकपात कायम ठेवण्याचा अधिकृत निर्णय घेतला.

९५.५३ टक्के

एकूण पाणीसाठा

७

प्रमुख पाणीपुरवठा धरणे

३० सप्टेंबर

नियोजन कालावधी

१० टक्के

पाणीकपात सुरू

वृत्त विशेष

📌

मुख्य घटना

मुंबई शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात धरणांमध्ये सोमवारी ९५.५३ टक्के जलसाठा नोंदवला गेला. पाणीसाठ्यात वाढ झाली आहे. महानगरपालिका प्रशासनाने पाणीकपात रद्द करण्यास नकार दर्शवला.

👥

प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक

बृहन्मुंबई महानगरपालिका जलअभियंता विभाग, राज्य शासन आणि मुंबईचे नागरिक या निर्णयाशी थेट संबंधित आहेत. पालिका प्रशासनाने धरणातील पाण्याचे दीर्घकालीन नियोजन केले आहे.

🚨

तात्कालिक परिणाम

मुंबई शहरातील सर्व भागांत नियमित ५ ते १० टक्के पाणीकपात सुरू आहे. नागरिकांना पाण्याचा वापर अत्यंत जपून करावा लागत आहे. सोसायट्यांमध्ये पाण्याचे टँकर्स मागवण्याची वेळ आली आहे.

🏛️

शासकीय / प्रशासकीय भूमिका

महानगरपालिका प्रशासनाने पाणीकपात मागे घेण्यास स्पष्ट नकार दिला. ३० सप्टेंबरपर्यंत धरणे पूर्ण शंभर टक्के भरल्यास पुढील वर्षाचा पाणीपुरवठा सुरळीत ठेवता येईल, असे प्रशासनाने स्पष्ट केले.

धरणातील पाणीसाठ्याची स्थिती आणि महापालिकेची भूमिका

मुंबईला उर्ध्व वैतरणा, मोडकसागर, तानसा, मध्य वैतरणा, भातसा, विहार आणि तुळशी या सात धरणांतून पाणीपुरवठा केला जातो. या सर्व धरणांमध्ये मिळून ९५.५३ टक्के जलसाठा जमा झाला आहे. मोडकसागर आणि विहार ही धरणे शंभर टक्के भरली आहेत. तानसा धरण ९९.५० टक्के तर तुळशी धरण ९९.१५ टक्के भरले आहे. मध्य वैतरणा ९६.०७ टक्के आणि भातसा ९५.५२ टक्के भरले आहे. उर्ध्व वैतरणा धरणात ८९.३२ टक्के जलसाठा जमा झाला आहे. धरणांतील साठा चांगला आहे. पाऊस सध्या थांबला आहे. आगामी काळात पावसाने विश्रांती घेतल्यास अडचण निर्माण होऊ शकते. महानगरपालिकेने पाण्याचा साठा राखून ठेवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

जलसाठ्यात दररोज वाढ होत आहे.
पावसाचा एक महिना अद्याप बाकी आहे.

दीर्घकालीन पाणी नियोजनाचे गणित

मुंबईला वर्षभर सुरळीत पाणीपुरवठा करण्यासाठी ३० सप्टेंबर रोजी सातही धरणांमध्ये १०० टक्के म्हणजेच १४ लाख ४७ हजार ३६३ दशलक्ष लीटर पाणीसाठा असणे आवश्यक मानले जाते. एक टक्का पाणीसाठा वाढल्यास मुंबईला तीन दिवस पाणी पुरवता येते. अल निनो प्रभावाचा विचार करून ऑगस्ट २०२७ पर्यंतचे पाणी नियोजन करण्याचे निर्देश राज्य शासनाने दिले आहेत. यामुळे पालिका प्रशासन पाणी साठवून ठेवण्यावर भर देत आहे. पाणीकपात तूर्तास मागे न घेण्याचे प्रशासनाने निश्चित केले आहे.

“३० सप्टेंबरपर्यंत धरणे शंभर टक्के भरल्यास संपूर्ण वर्षाचा पाणीपुरवठा निश्चित होतो. अल निनो प्रभावामुळे पाण्याचा वापर जपून करणे आवश्यक आहे.”

— जलअभियंता अधिकारी, बृहन्मुंबई महानगरपालिका

“पाणीकपात कायम ठेवणे हे दीर्घकालीन नियोजनाच्या दृष्टीने गरजेचे आहे. ऑगस्टच्या उत्तरार्धात पावसाने विश्रांती घेतल्याने सावधगिरी बाळगणे योग्य आहे.”

— जलतज्ज्ञ प्रतिनिधी, पाणी नियोजन विभाग

धरणांतील पाण्याची पातळी वाढली आहे.
पावसाच्या उर्वरित टप्प्याकडे पालिकेचे लक्ष आहे.

मुद्दा	तपशील	स्थिती
एकूण जलसाठा	९५.५३ टक्के	नोंदवला
प्रमुख धरणे	सात जलाशये	कार्यरत
पाणीकपात	१० टक्के कायम	अंमलबजावणी
नियोजन मुदत	३० सप्टेंबर	निश्चित

पार्श्वभूमी

मुंबईचा पाणीपुरवठा आणि जलसाठ्याचा इतिहास

उन्हाळ्यात पावसाने ओढ दिल्याने मुंबईच्या धरणांतील जलसाठा ६.५ टक्क्यांपर्यंत खाली घसरला होता. महापालिकेने जुलै महिन्यात १० टक्के पाणीकपात लागू केली होती. जुलैच्या पहिल्या आठवड्यात झालेल्या मुसळधार पावसामुळे धरणांतील साठ्यात वेगाने वाढ झाली. विहार आणि तुळशी ही धरणे जुलैच्या सुरुवातीलाच ओसंडून वाहू लागली. त्यानंतर पावसाचा जोर ओसरला. जुलैअखेर आणि ऑगस्टच्या सुरुवातीला झालेल्या पावसाने पाणीसाठा ९० टक्क्यांच्या पुढे गेला. दरवर्षी मे महिन्यात महापालिकेला धरणातील राखीव साठ्याचा वापर करावा लागतो. पुढील वर्षातील संभाव्य टंचाई टाळण्यासाठी महापालिका जलसाठ्यावर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे.

क्षेत्रनिहाय परिणाम

💼

प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था

प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन महापालिकेच्या जलअभियंता विभागाने सर्व सात धरणांमधील पाणी पातळीवर २४ तास देखरेख सुरू केली आहे. पाणी गळती आणि बेकायदेशीर जोडण्यांवर कारवाईचे आदेश जारी केले आहेत.

📈

बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र

व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर औद्योगिक पाणीपुरवठ्यावरील कपातीमुळे उत्पादनावर काही प्रमाणात मर्यादा आल्या आहेत. व्यावसायिक संकुलांना पाण्याचा वापर मर्यादित ठेवावा लागत आहे.

👥

सर्वसामान्य जनता

सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम पाहायला मिळत आहे. अपुऱ्या आणि कमी दाबाच्या पाणीपुरवठ्यामुळे गृहनिर्माण सोसायट्यांना टँकरच्या पाण्यावर अवलंबून राहावे लागत आहे.

🎓

गृहनिर्माण व व्यावसायिक वर्ग

गृहनिर्माण सोसायट्या आणि व्यावसायिक आस्थापना यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून अतिरिक्त खर्च करून पाण्याच्या टँकर्सची सोय करावी लागत आहे.

संपादकीय दृष्टिकोन

सह्याद्री मराठी विश्लेषण

मुंबईच्या धरणांमध्ये ९५ टक्क्यांहून अधिक पाणी जमा झाले आहे. ही दिलासादायक बाब आहे. महानगरपालिकेने पाणीकपात कायम ठेवण्याचा घेतलेला निर्णय योग्य मानला पाहिजे. हवामानातील अनिश्चितता लक्षात घेता पाण्याचा साठा राखून ठेवणे गरजेचे ठरते. ३० सप्टेंबरपर्यंत धरणे शंभर टक्के भरली तरी पुढील उन्हाळ्यात पाण्याची अडचण निर्माण होऊ शकते. अल निनोच्या धोक्यामुळे पाण्याचा अपव्यय टाळणे आवश्यक आहे. नागरिकांनी पालिकेच्या या निर्णयाला सहकार्य केले पाहिजे. पाण्याची नासाडी थांबवून पाण्याचा पुनर्वापर वाढवणे हाच मुंबईच्या शाश्वत जलव्यवस्थेचा मार्ग आहे.