शाळेच्या कँटीनवर कारवाई
दि. 25दि. 26 । ऑगस्ट । 2026
राज्यातील विद्यार्थ्यांना स्वच्छ तसेच सुरक्षित अन्न मिळावे यासाठी अन्न व औषध प्रशासनाने (एफडीए) धडक कारवाई सुरू केली आहे. या विशेष मोहिमेअंतर्गत शालेय कँटीनसह ५० मीटर परिसरातील खाद्य आस्थापनांची व्यापक तपासणी करण्यात आली. पुणे विभागात ६५ शाळांची तपासणी करून अटींचे उल्लंघन करणाऱ्या २ आस्थापनांचा व्यवसाय बंद करण्याचे कडक निर्देश देण्यात आले.
६५
तपासणी केलेल्या शाळांची संख्या
२
बंद करण्यात आलेल्या आस्थापना
५७६२
सहभागी शाळांची संख्या
६६३२
कार्यशाळेत सहभागी शिक्षक संख्या
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
एफडीएने पुणे विभागात ६५ शाळा आणि परिसरातील कँटीनची तपासणी करून २ नियमबाह्य आस्थापनांचे काम बंद करण्याचे आदेश दिले.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंढे, पुणे विभागाचे अन्न सुरक्षा अधिकारी, मुख्य कार्यकारी अधिकारी, महिला बालविकास अधिकारी आणि शाळा प्रशासन.
तात्कालिक परिणाम
शाळांच्या ५० मीटर परिसरातील कँटीन, टपऱ्या तसेच खाद्यपेय दुकानांची प्रत्यक्ष झाडाझडती सुरू झाली आहे.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
परवान्याशिवाय विक्री, अस्वच्छता आणि मुदतबाह्य अन्नपदार्थ साठवणाऱ्या आस्थापनांवर थेट टाळे ठोकण्याचे कडक निर्देश जारी झाले आहेत.
शालेय कँटीनची तपासणी आणि प्रशासकीय मोहीम
अन्न व औषध प्रशासनाने २८ जुलै ते २१ ऑगस्ट या कालावधीत ही विशेष मोहीम राबवून खाद्य आस्थापनांची सखोल तपासणी केली.
- पुणे विभागात ६५ शाळांच्या परिसरातील कँटीनची तपासणी करून दोषींवर कारवाई केली गेली.
- जनजागृती मोहिमेत ५ हजार ७६२ शाळा आणि ६ हजार ६३२ शिक्षकांनी सहभाग नोंदवला.
नियमभंग करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई
एफडीएच्या पथकाने शाळांच्या ५० मीटर परिसरातील खाद्य दुकानांवर लक्ष केंद्रित केले आहे. व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगद्वारे बैठका घेऊन अंमलबजावणीचा सविस्तर आराखडा तयार करण्यात आला. या कारवाई दरम्यान इंदापूर तालुक्यातील लकडी येथे १ लाख ३१ हजार ५६० रुपयांचा निकृष्ट दुधाचा साठा जप्त करण्यात आला. वारजे येथील एका मिसळ दुकानात अयोग्य कृत्रिम रंग व मुदतबाह्य पदार्थ आढळल्याने परवाना निलंबित करण्यात आला. मार्केट यार्ड परिसरात परवान्याशिवाय सुरू असलेल्या दुकानातील साठा जप्त झाला. खेड तालुक्यात निकृष्ट पांढऱ्या वाटाण्याचा साठा जप्त करण्यात आला.
“विद्यार्थ्यांना स्वच्छ आणि सुरक्षित अन्न मिळणे हा त्यांचा अधिकार आहे. शालेय परिसरात विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्यांविरुद्ध कोणतीही दया-माया न दाखवता अत्यंत कडक कारवाई पुढेही सुरूच राहील.”
— तुकाराम मुंढे, आयुक्त, अन्न व औषध प्रशासन- अस्वच्छता किंवा संशयास्पद अन्न आढळल्यास १८००२२२३६५ या टोल-फ्री क्रमांकावर तक्रार नोंदवता येईल.
- महाएफडीए पोर्टलवरही नागरिकांना थेट ऑनलाइन तक्रार नोंदवण्याची सोय उपलब्ध आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| मोहिमेचे नाव | सेफ फूड फॉर एव्हरी स्कूल चाइल्ड | कार्यान्वित |
| तपासणी कालावधी | २८ जुलै ते २१ ऑगस्ट | पूर्ण |
| एकूण कार्यशाळा | २१ आयोजित कार्यशाळा | नोंदवले |
| दूध साठा जप्ती | रु. १,३१,५६० | नोंदवले |
पार्श्वभूमी
शालेय खाद्यपदार्थ सुरक्षितता आणि एफडीए कारवाई
शाळांच्या परिसरात निकृष्ट, अस्वच्छ व मुदतबाह्य खाद्यपदार्थांची विक्री होत असल्याच्या तक्रारी वारंवार समोर येत होत्या. अशा पदार्थांच्या सेवनाने विद्यार्थ्यांच्या आरोग्याला गंभीर धोका निर्माण होण्याची शक्यता होती. या पार्श्वभूमीवर एफडीए प्रशासनाने संपूर्ण राज्यभरात विशेष मोहीम हाती घेतली. शाळांच्या ५० मीटर परिघातील खाद्य आस्थापनांना परवाना बंधनकारक करण्यात आला आहे. आगामी काळात ही तपासणी मोहीम अधिक तीव्र करून सर्व शाळा परिसरांमध्ये नियमित निगराणी ठेवली जाईल.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन अन्न व औषध प्रशासनाने सर्व पथकांना सतर्क राहण्याचे निर्देश दिले आहेत. नियमभंग करणाऱ्या आस्थापनांचे परवाने रद्द करून कायदेशीर कारवाई केली जाईल.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर खाद्यपेय विक्रेत्यांमध्ये स्वच्छतेचे नियम पाळण्याची धास्ती निर्माण झाली आहे. मानकांचे पालन न करणाऱ्या दुकानांवर टाळे ठोकल्याने अधिकृत व्यवसायांना प्रोत्साहन मिळेल.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम मुलांच्या आरोग्य सुरक्षेच्या रूपाने दिसून येईल. पालका चिंतामुक्त होऊन पाल्यांना शाळेत पाठवू शकतील.
विद्यार्थी आणि शिक्षक
विद्यार्थी आणि शिक्षक यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून शाळा परिसरात दर्जात्मक आणि सुरक्षित खाद्यपदार्थ मिळण्याचा मार्ग सुकर झाला आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
शालेय अन्नाची सुरक्षितता आणि प्रशासकीय कडकनाथ — अन्न व औषध प्रशासनाने पुणे विभागात शालेय कँटीन आणि परिसरातील खाद्य आस्थापनांवर सुरू केलेली मोहीम अत्यंत स्वागतार्ह आहे. विद्यार्थ्यांचे आरोग्य ही समाजाची प्राथमिक जबाबदारी आहे. शाळांच्या ५० मीटर परिसरात मुदतबाह्य किंवा निकृष्ट दर्जाचे पदार्थ विकले जाणे ही चिंतेची बाब होती. तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखालील या कडक कारवाईमुळे बेकायदेशीर काम करणाऱ्या विक्रेत्यांवर वचक बसण्यास मदत मिळेल. ही कारवाई केवळ मोहिमेपुरती मर्यादित न राहता वर्षभर नियमितपणे राबवली पाहिजे. शाळा प्रशासनानेही आपल्या परिसरातील कँटीनच्या स्वच्छतेवर दैनंदिन लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे. तरच विद्यार्थ्यांना सुरक्षित अन्नाचा हक्क खऱ्या अर्थाने मिळू शकेल.