वॉशिंग्टन – अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनल्ड ट्रम्प यांनी दक्षिण कोरियासोबतच्या संयुक्त लष्करी सरावात मोठी कपात करण्याचे आदेश पेंटागॉनला दिले आहेत. हा सराव अत्यंत खर्चिक असून उत्तर कोरियासाठी चिथावणीखोर असल्याचा दावा त्यांनी केला.
११
लष्करी सरावाचे एकूण दिवस
१८,०००
दक्षिण कोरियाई सैनिकांचा सहभाग
२
सराव करणारे मुख्य देश
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्यात सुरू होणाऱ्या ‘उल्ची फ्रीडम शील्ड’ या संयुक्त लष्करी सरावात मोठी कपात करण्याचे आदेश अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनल्ड ट्रम्प यांनी दिले आहेत. हा सराव पूर्णपणे रद्द करणे उशिराचे असल्याचे सांगत खर्चात कपातीचा निर्णय घेण्यात आला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनल्ड ट्रम्प, पेंटागॉनचे प्रमुख पीट हेगसेथ आणि दक्षिण कोरियाचे संरक्षण मंत्रालय हे या निर्णयाशी संबंधित मुख्य घटक आहेत. उत्तर कोरियाच्या संभाव्य प्रतिक्रियेचा विचार या निर्णयात दिसून येतो.
तात्कालिक परिणाम
लष्करी सरावाचे नियोजन आणि अमेरिकेच्या सहभागाचे स्वरूप तातडीने बदलावे लागले आहे. आंतरराष्ट्रीय राजकारणात अमेरिकेच्या या निर्णयाचे तीव्र पडसाद उमटले आहेत.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
दक्षिण कोरियाच्या संरक्षण मंत्रालयाने आपला नियमित सराव नियोजनानुसार पार पाडण्याची अधिकृत भूमिका जाहीर केली. १८ हजार दक्षिण कोरियाई सैनिक आधुनिक सुरक्षा आव्हानांचा सामना करण्यासाठी या सरावात सहभागी होत आहेत.
‘उल्ची फ्रीडम शील्ड’ लष्करी सरावातील अमेरिकन सहभागात कपात
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनल्ड ट्रम्प यांनी पेंटागॉन प्रमुख पीट हेगसेथ यांना दक्षिण कोरियासोबतच्या सरावात कपात करण्याच्या सूचना दिल्या. सोशल मीडियावरील पोस्टद्वारे त्यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. हा सराव अत्यंत खर्चिक आहे. उत्तर कोरियाला या सरावातून अयोग्य आणि शत्रुत्वाची भावना असलेला संदेश जातो. ११ दिवसांचा हा सराव पूर्णपणे रद्द करणे शक्य नव्हते. यामुळे सरावाचा आकार लहान ठेवण्याचा निर्णय ट्रम्प प्रशासनाने घेतला. दक्षिण कोरियाने मात्र आपल्या पूर्वनियोजित सरावाची तयारी पूर्ण ठेवली आहे.
- ड्रोन युद्ध, सायबर हल्ले रोखणे आणि जीपीएस सिस्टिममधील अडथळे दूर करणे यावर सरावात भर आहे.
- उत्तर कोरियाने नेहमीप्रमाणे या संयुक्त सरावावर युद्धाची तालीम असल्याचा आरोप केला आहे.
दक्षिण कोरियाचा १८ हजार सैनिकांसह सराव कायम ठेवण्याचा निर्णय
डोनल्ड ट्रम्प यांच्या निर्देशानंतरही दक्षिण कोरियाने लष्करी सराव सुरू ठेवण्याची घोषणा केली. दक्षिण कोरियाचे सैन्य १८ हजार सैनिकांसह आधुनिक सुरक्षेच्या आव्हानांवर लक्ष केंद्रित करत आहे. उत्तर आशियातील बदलत्या सुरक्षेच्या पार्श्वभूमीवर हा सराव अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. सायबर सुरक्षा आणि आधुनिक ड्रोन तंत्रज्ञानाचा सामना करण्याची तयारी या सरावातून केली जात आहे. अमेरिकेच्या भूमिकेनंतर दोन्ही देशांमधील लष्करी सहकार्यावर नवीन चर्चा सुरू झाली आहे.
“दक्षिण कोरियासोबतचे संयुक्त लष्करी सराव खूप खर्चिक आहेत. उत्तर कोरियासाठी हा एक अयोग्य आणि चिथावणीखोर संदेश आहे. सराव रद्द करणे शक्य नसल्याने कपातीचे आदेश दिले आहेत.”
— डोनल्ड ट्रम्प, अध्यक्ष (अमेरिका)“नियमित उन्हाळी लष्करी सराव नियोजनानुसार पार पडेल. १८ हजार सैनिक यात सहभागी होऊन आधुनिक सुरक्षा आव्हानांचा सामना करण्याची तालीम करतील.”
— प्रवक्ता, संरक्षण मंत्रालय (दक्षिण कोरिया)- अमेरिकेच्या संरक्षण मुख्यालयाने (पेंटागॉन) सरावाचे नवीन नियोजन सुरू केले आहे.
- पूर्व आशियातील भू-राजकीय समीकरणांवर या निर्णयाचा मोठा परिणाम दिसून येत आहे.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| लष्करी सराव नाव | उल्ची फ्रीडम शील्ड | सुरू |
| सराव कालावधी | ११ दिवस | निश्चित |
| दक्षिण कोरियाई सैन्य | १८,००० सैनिक | सहभागी |
| कपातीचे आदेश | पेंटागॉन प्रमुख पीट हेगसेथ | प्राप्त |
पार्श्वभूमी
कोरियाई द्वीपकल्प आणि अमेरिकन लष्करी सरावाचा इतिहास
अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्यात दरवर्षी ‘उल्ची फ्रीडम शील्ड’ हा संयुक्त लष्करी सराव पार पडतो. उत्तर कोरियाच्या संभाव्य आक्रमक हालचालींना उत्तर देण्यासाठी ही तालीम आयोजित केली जाते. उत्तर कोरिया या सरावाला नेहमीच युद्धाची पूर्वतयारी मानून विरोध दर्शवत आला आहे. ट्रम्प यांनी आपल्या पहिल्या कार्यकाळातही अशा सरावांच्या खर्चावर प्रश्न उपस्थित केले होते. आता पुन्हा एकदा ट्रम्प यांनी लष्करी खर्चात कपात करण्याचे धोरण राबवण्यास सुरुवात केली आहे. उत्तर कोरियासोबतच्या राजनैतिक संबंधांमध्ये ताणतणाव कमी करण्याचा प्रयत्न या निर्णयामागे दिसून येतो.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन अमेरिकन लष्करी मुख्यालयाने सरावाचे सुधारित नियोजन आखले आहे. दक्षिण कोरियातील अमेरिकन सैन्य दलांच्या तैनातीवर आणि सुरक्षेच्या समन्वयावर अधिकारी बारीक लक्ष ठेवून आहेत.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर आशिया-प्रशांत क्षेत्रातील संरक्षण बाजारावर चर्चा सुरू झाली आहे. लष्करी खर्चात कपातीच्या निर्णयामुळे संरक्षण कंत्राटे आणि तंत्रज्ञान हस्तांतराच्या व्यवहारांवर दीर्घकालीन परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम दक्षिण आशियातील सुरक्षेच्या संदर्भाने पाहायला मिळत आहे. कोरियाई द्वीपकल्पात तणाव कमी होण्याची आशा निर्माण झाली असली तरी सुरक्षेबाबत अनिश्चितता कायम आहे.
संरक्षण तज्ज्ञ व लष्करी मुत्सद्दी
संरक्षण तज्ज्ञ व लष्करी मुत्सद्दी यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून अमेरिकेच्या परराष्ट्र धोरणातील बदलांचा अभ्यास करणे आवश्यक बनले आहे. प्रादेशिक सुरक्षेच्या समीकरणांवर अमेरिकेच्या या पावलाचा खोल प्रभाव पडणार आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनल्ड ट्रम्प यांनी दक्षिण कोरियासोबतच्या लष्करी सरावात कपात करण्याचा निर्णय घेऊन आपल्या पूर्वीच्या धोरणाचा पुनरुच्चार केला आहे. लष्करी खर्चावरील नियंत्रण आणि उत्तर कोरियासोबत तणाव कमी करण्याचा ट्रम्प यांचा प्रयत्न स्पष्ट दिसतो. दक्षिण कोरियाने मात्र आपली लष्करी तयारी कायम ठेवत १८ हजार सैनिकांसह सराव पुढे नेला आहे. या निर्णयामुळे अमेरिका आणि दक्षिण कोरियाच्या पारंपरिक मैत्रीतील लष्करी सहकार्यावर नवीन प्रश्न निर्माण झाले आहेत. पूर्व आशियातील शक्ती संतुलन राखताना अमेरिकेच्या अशा भूमिकेमुळे प्रादेशिक सुरक्षेचे समीकरण कसे बदलते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.