शिष्यवृत्ती परीक्षेचे वेळापत्रक जाहीर
दि. 24दि. 24 । सप्टेंबर । 2026
राज्य परीक्षा परिषदेने राष्ट्रीय आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील विद्यार्थ्यांसाठी गुणवत्ता शिष्यवृत्ती परीक्षेचे वेळापत्रक प्रसिद्ध केले आहे. आठवीतील पात्र विद्यार्थ्यांसाठी ही परीक्षा घेण्यात येत असून ऑनलाइन अर्ज नोंदणी प्रक्रिया सुरू झाली आहे.
१२ हजार रुपये
वार्षिक शिष्यवृत्ती रक्कम
११ हजार ६८२
महाराष्ट्रासाठी एकूण कोटा
३ लाख ५० हजार
पालकांची कमाल वार्षिक उत्पन्न मर्यादा
२२ डिसेंबर
प्रस्तावित परीक्षा दिनांक
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
इयत्ता आठवीतील विद्यार्थ्यांसाठी एनएमएमएस (NMMS) शिष्यवृत्ती परीक्षेचे अधिकृत वेळापत्रक प्रसिद्ध झाले आहे. शाळानिहाय ऑनलाइन अर्ज नोंदणी प्रक्रिया अधिकृत संकेतस्थळावर सुरू करण्यात आली आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद (MSCE), पुणे आणि केंद्रीय शिक्षण मंत्रालय यांच्या संयुक्त विद्यमाने ही परीक्षा आयोजित केली जात आहे.
तात्कालिक परिणाम
शाळांना विद्यार्थ्यांची माहिती आणि कागदपत्रे पडताळून मुदतीत अर्ज भरण्याच्या स्पष्ट सूचना देण्यात आल्या आहेत. अंतिम मुदतीनंतर ऑनलाइन पोर्टल बंद केले जाईल.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
परीक्षा परिषदेने शाळांसाठी मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या असून सर्व जिल्हा शिक्षण अधिकाऱ्यांना या प्रक्रियेची अचूक अंमलबजावणी करण्याचे आदेश दिले आहेत.
शिष्यवृत्ती परीक्षेचे स्वरूप आणि पात्रता निकष
शासकीय व अनुदानित शाळांमधील आठवीतील विद्यार्थी या शिष्यवृत्तीसाठी अर्ज सादर करू शकतात.
- विद्यार्थ्यांच्या पालकांचे वार्षिक उत्पन्न ३ लाख ५० हजार रुपयांपेक्षा जास्त नसावे.
- सातवीच्या वार्षिक परीक्षेत किमान ५५ टक्के गुण प्राप्त असणे आवश्यक आहे.
परीक्षा पद्धती आणि अर्जाची मुदत
परीक्षा दोन विभागात घेतली जाते – बौद्धिक क्षमता चाचणी (MAT) आणि शालेय क्षमता चाचणी (SAT). दोन्ही पेपर मिळून १८० गुणांची बहुपर्यायी प्रश्नपत्रिका असते.
“आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील गुणवंत विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात टिकवून ठेवण्यासाठी ही योजना अत्यंत उपयुक्त आहे. सर्व पात्र शाळांनी कमाल विद्यार्थ्यांचे अर्ज वेळेत भरावेत.”
— डॉ. नंदकुमार बेडसे, अध्यक्ष, महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे“ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षणासाठी ही शिष्यवृत्ती मोठा आधार ठरते. शाळांनी अर्ज भरताना उत्पन्न व जातीच्या दाखल्यांची काटेकोर तपासणी करावी.”
— भाऊसाहेब कारभारी, शिक्षण तज्ज्ञ- शाळांच्या अधिकृत लॉगिनवरूनच विद्यार्थ्यांचे अर्ज ऑनलाइन पद्धतीने स्वीकारले जातात.
- निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांना नववी ते बारावीपर्यंत दरमहा १ हजार रुपये शिष्यवृत्ती मिळते.
| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| अर्ज पद्धती | ऑनलाइन (शाळानिहाय लॉगिन) | सुरू |
| पात्र वर्ग | इयत्ता ८ वी | नोंदवले |
| एकूण गुण | १८० गुण (MAT + SAT) | निश्चित |
| शिष्यवृत्ती कालावधी | ४ वर्षे (९ वी ते १२ वी) | मंजूर |
पार्श्वभूमी
एनएमएमएस शिष्यवृत्ती योजनेचा मुख्य उद्देश?
केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयातर्फे ही योजना देशभरात राबवली जाते. आर्थिक अडचणींमुळे आठवीच्या टप्प्यावर अनेक गुणवंत विद्यार्थी शिक्षण सोडतात. या समस्येवर मात करण्यासाठी ही राष्ट्रीय शिष्यवृत्ती योजना सुरू करण्यात आली. महाराष्ट्राला या योजनेअंतर्गत ११,६८२ विद्यार्थ्यांचा कोटा मंजूर झाला आहे. उत्तीर्ण विद्यार्थ्यांना थेट बँक खात्यात शिष्यवृत्तीची रक्कम जमा केली जाते. पुढील सुनावणी किंवा नवीन सुधारणांबाबत परीक्षा परिषद वेळोवेळी परिपत्रक प्रसिद्ध करते.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन शिक्षण विभागाने जिल्हा स्तरावर विशेष कक्षांची स्थापना केली आहे. शाळा स्तरावर कागदपत्रांची पडताळणी पारदर्शकपणे पार पाडण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. बनावट दाखल्यांच्या आधारे अर्ज सादर करणाऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई करण्याचा इशारा प्रशासनाने दिला आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर शैक्षणिक साहित्य, पुस्तक विक्रेते आणि स्पर्धा परीक्षा मार्गदर्शन केंद्रांमध्ये मागणी वाढली आहे. डिजिटल नोंदणीसाठी संगणक केंद्रे आणि ई-सेवा केंद्रांमध्ये लगबग दिसून येत आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम होत असून गरीब आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांतील पालकांना पाल्याच्या पुढील शिक्षणासाठी आर्थिक मदत मिळणार आहे. दरमहा मिळणाऱ्या शिष्यवृत्तीमुळे विद्यार्थ्यांच्या वह्या, पुस्तके आणि शैक्षणिक साहित्याचा खर्च भागवणे सहज शक्य होणार आहे.
विद्यार्थी वर्ग
विद्यार्थी आणि वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून ग्रामीण व शहरी भागातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील विद्यार्थ्यांना स्पर्धा परीक्षांची तयारी करण्याची पहिली मोठी संधी उपलब्ध झाली आहे. या परीक्षेच्या अभ्यासातून विद्यार्थ्यांचा पाया मजबूत होण्यास मदत मिळते.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेने एनएमएमएस परीक्षेचे वेळापत्रक जाहीर करून पात्र विद्यार्थ्यांसाठी संधीचे दालन उघडे केले आहे. आर्थिक टंचाईमुळे कोणत्याही हुशार विद्यार्थ्यांचे शिक्षण थांबू नये, हा या योजनेचा मुख्य गाभा आहे. आजच्या महागाईच्या काळात वार्षिक १२ हजार रुपयांची मदत गरीब कुटुंबातील विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत दिलासादायक ठरते. मात्र, शाळा स्तरावर योग्य मार्गदर्शन न मिळाल्याने अनेक पात्र विद्यार्थी या योजनेपासून वंचित राहतात. सर्व शाळांनी जबाबदारीने काम करून प्रत्येक पात्र विद्यार्थ्याचा अर्ज वेळेत भरला पाहिजे. प्रशासनाने अर्ज प्रक्रियेतील तांत्रिक अडचणी तात्काळ दूर कराव्यात. गुणवत्तेला आर्थिक पाठबळ देणारी ही योजना खऱ्या अर्थाने तळागाळातील विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचणे काळाची गरज आहे.