मुळा धरण नव्वद टक्के भरले
दि. 19दि. 22 । ऑगस्ट । 2026
अकोले तालुक्यातील घाटघर परिसरात मुसळधार पावसाने धुमाकूळ घातला आहे. मान्सूनच्या जोरदार आगमनानंतर घाटघर भागात चालू हंगामातील पावसाने तब्बल ४ हजार मिलीमीटरचा टप्पा ओलांडला आहे. सततच्या कोसळणाऱ्या पावसामुळे परिसरातील भंडारदरा निळवंडे ही धरणे तुडुंब भरली आहेत. याचबरोबर जिल्ह्यातील सर्वात मोठे मुळा धरण ९० टक्के भरले आहे.
४०७५
घाटघरमधील एकूण पाऊस मिमीमध्ये
९०.७३
मुळा धरणातील पाणीसाठा टक्क्यांमध्ये
६९०४
निळवंडे धरणातून विसर्ग क्युसेकमध्ये
३१३५
भंडारदरा धरणातून विसर्ग क्युसेकमध्ये
वृत्त विशेष
मुख्य घटना
अकोले तालुक्यातील घाटघर परिसरात विक्रमी पाऊस नोंदवला गेला आहे. भंडारदरा आणि निळवंडे धरणे भरल्यानंतर विसर्ग वाढवला आहे. मुळा धरणातील साठा २३ हजार ५९० दशलक्ष घनफूट झाला आहे.
प्रमुख निर्णयकर्ते / संबंधित घटक
पाटबंधारे विभाग, अहिल्यानगर जिल्हा आपत्ती व्यवस्थापन प्राधिकरण, अकोले तालुका प्रशासन आणि जलसंपदा विभागाचे अधिकारी परिस्थितीवर देखरेख ठेवून आहेत.
तात्कालिक परिणाम
प्रवरा नदीपात्रातील पाणी पातळीत वाढ झाली आहे. परिसरातील धबधबे, ओढे आणि नाले तुडुंब भरून वाहत आहेत. १४ लघुतलाव पूर्ण क्षमतेने भरले आहेत.
शासकीय / प्रशासकीय भूमिका
जलसंपदा विभागाने धरणांचे वक्र दरवाजे उघडून विसर्ग नियंत्रित केला आहे. नदीकाठच्या नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा देण्यात आला आहे. आपत्ती व्यवस्थापन यंत्रणा पूर्ण सज्ज आहे.
पाणलोट क्षेत्रात धुवाधार पाऊस
अकोले तालुक्यातील घाटघर, रतनवाडी आणि पांजरे परिसरात सतत मुसळधार सरी कोसळत आहेत. जलसाठ्यात प्रचंड वाढ झाली आहे.
- घाटघर येथे चालू हंगामात ४ हजार ७५ मिमी पावसाची नोंद झाली आहे.
- रतनवाडी परिसरात ३ हजार ४४३ मिमी पाऊस पडला आहे.
धरणांमधून विसर्ग वाढवला; प्रवरा नदी दुथडी
अहिल्यानगर जिल्ह्यातील प्रमुख धरणांच्या पाणलोट क्षेत्रात मान्सूनचा जोर कायम आहे. भंडारदरा धरणात ११ हजार दलघफू साठा उपलब्ध झाला आहे. निळवंडे धरणात ८ हजार २७१ दलघफू साठा जमा झाला आहे. पाण्याच्या वाढत्या आवकमुळे भंडारदरा धरणातून ३ हजार १३५ क्युसेक आणि निळवंडे धरणातून ६ हजार ९०४ क्युसेक विसर्ग सुरू केला आहे. मुळा धरणात २४ तासांत ४१० दशलक्ष घनफूट पाण्याची भर पडली आहे. कोतुळजवळ मुळा नदीतील विसर्ग ४ हजार ७०५ क्युसेक नोंदवला गेला आहे.
“पाणलोट क्षेत्रातील वाढती आवक पाहून विसर्ग नियंत्रित केला आहे. नदीकाठच्या रहिवाशांनी सतर्क राहावे.”
— आपत्ती व्यवस्थापन अधिकारी, अहिल्यानगर| मुद्दा | तपशील | स्थिती |
|---|---|---|
| घाटघर पाऊस | ४०७५ मिमी | नोंदवले |
| मुळा धरण साठा | ९०.७३ टक्के | पूर्ण |
| निळवंडे विसर्ग | ६९०४ क्युसेक | सुरू |
| लघुतलाव | १४ तलाव | तुडुंब |
पार्श्वभूमी
धरणांची सद्यस्थिती आणि पुढील नियोजन काय?
अहिल्यानगर जिल्ह्याचा पश्चिम भाग मान्सूनच्या काळात मुसळधार पावसासाठी ओळखला जातो. चालू वर्षी मान्सूनचे आगमन उशिरा झाले. जूनच्या अखेरीस सुरू झालेला पाऊस ऑगस्टच्या मध्यापर्यंत सातत्याने सुरू आहे. मागील वर्षी याच काळात धरणांमध्ये कमी साठा होता. चालू वर्षी ऑगस्ट महिन्यातच सर्व प्रमुख जलप्रकल्प ९० टक्क्यांहून अधिक भरले आहेत. हवामान विभागाने पुढील काही दिवसांत पाणलोट क्षेत्रात पावसाचा जोर कायम राहण्याचा अंदाज वर्तवला आहे. जलसंपदा विभाग आवक आणि जावक याचा ताळमेळ ठेवून विसर्गाचे नियोजन करत आहे.
क्षेत्रनिहाय परिणाम
प्रशासन आणि कायदा-सुव्यवस्था
प्रशासकीय पातळीवर या घटनेचे गांभीर्य लक्षात घेऊन आपत्ती व्यवस्थापन कक्षाला चोवीस तास सतर्क ठेवले आहे. नदीकाठच्या गावांमध्ये दवंडी देऊन नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा दिला आहे. महसूल आणि पोलिस प्रशासनाचे पथक परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहे.
बाजारपेठ आणि उद्योग क्षेत्र
व्यापारी आणि उद्योग जगतात या घडामोडीनंतर उत्साहाचे वातावरण दिसून येत आहे. भरपूर जलसाठ्यामुळे आगामी वर्षात उद्योगांना आणि व्यावसायिक प्रकल्पांना आवश्यक असणाऱ्या पाण्याचा प्रश्न पूर्णपणे सुटला आहे.
सर्वसामान्य जनता
सर्वसामान्यांच्या दैनंदिन जीवनावर याचा थेट परिणाम पिण्याच्या आणि शेतीचा पाण्याचा प्रश्न सुटण्यावर झाला आहे. वर्षभराची पाण्याची चिंता मिटली आहे. नदीकाठच्या नागरिकांना मात्र सतर्कतेचा इशारा पाळावा लागणार आहे.
शेतकरी वर्ग
शेतकरी वर्ग यांच्यासाठी ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून आनंददायी आहे. मुळा आणि प्रवरा पात्रातील पाण्यामुळे रब्बी आणि खरीप हंगामातील पिकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. विहिरी आणि भूजल पातळीत वाढ झाली आहे.
संपादकीय दृष्टिकोन
सह्याद्री मराठी विश्लेषण
जलसमृद्धी आणि आपत्ती व्यवस्थापनाचे आव्हान. अहिल्यानगर जिल्ह्यातील घाटघर परिसरातील विक्रमी पाऊस आणि धरणांमधील ९० टक्क्यांहून अधिक जलसाठा ही दिलासादायक बाब आहे. मान्सूनच्या उशिरा आगमनानंतरही ऑगस्ट महिन्यात झालेली ही पर्जन्यवृष्टी जिल्ह्याची वर्षभराची पाण्याची गरज भागवणारी आहे. एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणावर होणारा पाण्याचा विसर्ग प्रशासकीय नियोजनाची परीक्षा पाहणारा आहे. विसर्गामुळे नदीकाठच्या शेतीचे नुकसान टाळणे आणि नागरिकांची सुरक्षितता जपणे अत्यंत गरजेचे आहे. जलसंपदा विभाग आणि जिल्हा प्रशासनाने समन्वयाने विसर्गाचे व्यवस्थापन करणे काळाची गरज आहे.